Shloka 583
Śalya–Yudhiṣṭhira Duel and the Discharge of the Śakti (शल्यवधप्रसङ्गः)
दृष्टवा सर्वाणि सैन्यानि नाध्यवस्यंस्तयोर्जयम् । जैसे वसनन््त-ऋतुमें फ़ूले हुए दो पलाशके वृक्ष शोभा पाते हों, वैसे ही उन दोनोंकी शोभा हो रही थी। प्राणोंकी बाजी लगाकर युद्धका जूआ खेलते हुए उन मदमत्त महामनस्वी एवं दीप्तिमान् वीरोंको देखकर सारी सेनाएँ यह निश्चय नहीं कर पाती थीं कि इन दोनोंमें किसकी विजय होगी
sañjaya uvāca | dṛṣṭvā sarvāṇi sainyāni nādhyavasyan tayor jayam | yathā vasantar̥tau phūlitau dvau palāśa-vṛkṣau śobhāṃ prāpnuyātām, tathā tayor ubhayor api śobhā babhūva | prāṇānāṃ bājīṃ lagitvā yuddha-jūaṃ krīḍantau madamattau mahāmanasvī dīptimantau ca vīrau dṛṣṭvā sarvāḥ senā na niścetuṃ śekuḥ—anayoḥ kasya vijayo bhaviṣyatīti ||
Sañjaya sprach: Als man alle Heere sah, konnte niemand entscheiden, wer von den beiden siegen würde. Wie zwei Palāśa-Bäume im Frühling, überladen mit Blüten und von schöner Pracht, so standen jene beiden in Glanz. Beim Anblick dieser strahlenden, hochgesinnten Helden, trunken von kriegerischem Eifer, die ihr Leben selbst zum Einsatz machten und das düstere Spiel des Krieges spielten, vermochten die versammelten Scharen nicht zu sagen, wem der Sieg zufallen werde.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the moral and existential uncertainty of war: even when valor and brilliance are equal, victory cannot be confidently predicted. It also critiques the notion of war as a ‘game’ by highlighting that the stake is life itself.
Sañjaya describes a moment in battle where two outstanding warriors appear equally splendid and formidable—like twin palāśa trees in spring—so that the watching armies cannot judge which of them will prevail.