Shloka 16
Śalya–Yudhiṣṭhira Duel and the Discharge of the Śakti (शल्यवधप्रसङ्गः)
समाहूयाब्रवीत् सर्वान् भ्रातृन् कृष्णं च माधवम् | भीष्मो द्रोणश्व॒ कर्णश्न ये चान्ये पृथिवीक्षित:,उन्होंने अपने समस्त भाइयों तथा श्रीकृष्ण और सात्यकिको बुलाकर इस प्रकार कहा --“बन्धुओ! भीष्म, द्रोण, कर्ण तथा अन्य जो-जो राजा दुर्योधनके लिये पराक्रम दिखाते थे, वे सब-के-सब संग्राममें मारे गये। तुमलोगोंने पुरुषार्थ करके उत्साहपूर्वक अपने-अपने हिस्सेका कार्य पूरा कर लिया इति श्रीमहा भारते शल्यपर्वणि शल्ययुधिष्ठिरयुद्धे षोडशो 5 ध्याय: इस प्रकार श्रीमह्माभारत शल्यपर्वमें शल्य और युथिष्ठिरका युद्धाविषयक सोलहवाँ अध्याय पूरा हुआ
saṃāhūyābravīt sarvān bhrātṝn kṛṣṇaṃ ca mādhavam | bhīṣmo droṇaś ca karṇaś ca ye cānye pṛthivīkṣitaḥ ||
Sañjaya sprach: Nachdem er alle seine Brüder und auch Kṛṣṇa Mādhava herbeigerufen hatte, sagte er: „Bhīṣma, Droṇa, Karṇa und die anderen Könige, die für Duryodhana ihre Tapferkeit gezeigt haben, sind alle im Kampf gefallen. Ihr aber habt, ein jeder nach seinem Anteil und nach seinem Eifer, eure Pflicht durch standhafte Anstrengung erfüllt.“
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the completion of one’s appointed duty (svāṃśa-kārya) through effort (puruṣārtha) even amid tragic outcomes, while reminding the listener that worldly power and heroic prowess are impermanent—great figures fall, and ethical responsibility in war remains weighty.
A leader gathers his brothers and Kṛṣṇa and announces that the principal champions—Bhīṣma, Droṇa, Karṇa, and other allied kings who fought for Duryodhana—have been killed in the war, marking a decisive turning point and a sense of grim completion of the warriors’ roles.