Shloka 24
सौप्तिकपर्व — धृष्टद्युम्नसारथिवृत्तान्तः
Report of the Night Raid and Yudhiṣṭhira’s Lament
“देखो, प्रमादके ही कारण ये इन्द्रके समान पराक्रमी, राजाओंके पुत्र और पौत्र सामान्य रूपसे मार डाले गये, जैसे समृद्धिशाली व्यापारी समुद्रको पार करके प्रमादवश अवहेलना करनेके कारण छोटी-सी नदीमें डूब गये हों ।। अमर्षितैयें निहता: शयाना निःसंशयं ते त्रिदिवं प्रपन्ना: कृष्णां तु शोचामि कथं नु साध्वी शोकार्णवे साद्य विनड्क्षयतीति,'शत्रुओंने अमर्षके वशीभूत होकर जिन्हें सोते समय ही मार डाला है वे तो निःसंदेह स्वर्गलोकमें पहुँच गये हैं। मुझे तो उस सती साध्वी कृष्णाके लिये चिन्ता हो रही है जो आज शोकके समुद्रमें डूबकर नष्ट हो जानेकी स्थितिमें पहुँच गयी है
sūta uvāca |
paśyata pramādakāraṇād ime indrasamāḥ parākramiṇaḥ rājaputrāḥ pautrāś ca sāmānyato hatāḥ | yathā samṛddhā vaṇijaḥ samudraṃ tīrtvā pramādavaśād avajñānāt kṣudrāyāṃ nadīyāṃ nimagnāḥ syuḥ ||
amarṣitair nihatāḥ śayānā niḥsaṃśayaṃ te tridivaṃ prapannāḥ |
kṛṣṇāṃ tu śocāmi kathaṃ nu sādhvī śokārṇave sādya vinaṅkṣyatīti ||
Sūta sprach: «Seht: durch bloße Nachlässigkeit sind diese Fürstensöhne und Enkel der Könige—Männer von Indrasgleicher Tapferkeit—ohne Unterschied niedergemacht worden; als wären wohlhabende Kaufleute, nachdem sie den Ozean überquert haben, aus achtloser Verachtung in einem kleinen Fluss ertrunken. Diejenigen, die, vom Zorn überwältigt, sie im Schlaf erschlugen—die so Gefallenen haben ohne Zweifel die Himmelswelt erlangt. Doch meine Sorge gilt der tugendhaften Frau Kṛṣṇā (Draupadī): Wie sollte sie heute nicht zugrunde gehen, wenn sie in einem Meer der Trauer versinkt?»
सूत उवाच
Educational Q&A
The verse warns that pramāda (heedlessness) can undo even the greatest achievements: after surviving vast dangers (like crossing an ocean), one may still fall to a small, underestimated risk. Ethically, it also highlights the tragic cost of wrath-driven, rule-violating violence (killing sleepers) and shifts attention to the human aftermath—especially the crushing grief borne by Draupadī.
In the aftermath of the nocturnal slaughter in the Sauptika episode, Sūta reflects that mighty royal youths were killed while asleep due to negligence. He remarks that the slain have surely reached heaven, but he worries about Kṛṣṇā (Draupadī), who may be overwhelmed and ‘drowned’ in sorrow upon hearing of the deaths.