Shloka 3
मायासभायां दुर्योधनस्य अवमान-प्रसङ्गः
Duryodhana’s Humiliation in the Hall of Māyā
ततः सभार्य नृपतिं सामात्यं सपुरोहितम् । चिन्तासम्मूढहृदयं वागुवाचाशरीरिणी,पत्नी, पुरोहित तथा मन्त्रियोंसहित चेदिराजका हृदय चिन्तासे मोहित हो रहा था। उस समय आकाशवाणी हुई--
tataḥ sabhāryaṁ nṛpatiṁ sāmātyaṁ sapurohitam | cintāsammūḍhahṛdayaṁ vāguvāca aśarīriṇī ||
Darauf stand der König von Cedi—zusammen mit seiner Gemahlin, den Ministern und dem Hofpriester—mit einem Herzen, das von sorgenvollen Gedanken verwirrt war; da sprach eine körperlose Stimme. Dieser Augenblick bildet einen moralischen Wendepunkt: Wenn menschliches Urteil von Furcht und Ungewissheit verdunkelt wird, greift eine höhere Mahnung ein und lenkt das Handeln zum Rechten.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
When the mind is overwhelmed by anxiety and confusion, one becomes prone to error; the verse signals that dharmic correction may come through authoritative counsel—here dramatized as a disembodied voice—urging restraint and right judgment.
Bhīṣma describes the Cedi king (Śiśupāla) standing with his queen, ministers, and priest, mentally shaken by worry; at that moment an aśarīriṇī vāk (heavenly, bodiless voice) addresses him, foreshadowing a decisive admonition.