Shloka 16

Śiśupāla-vākya: Bhīṣma-nindā and the ‘Haṃsa’ Exemplum (शिशुपालवाक्यम् — भीष्मनिन्दा, हंसदृष्टान्तः)

Devanagari script

यश: शौर्य जयं चास्य विज्ञायार्चा प्रयुड्ज्महे । न च कश्चिदिहास्माभि: सुबालो<प्यपरीक्षित:,हम इनके यश, शौर्य और विजयको भलीभाँति जानकर इनकी पूजा कर रहे हैं । यहाँ बैठे हुए लोगोंमेंसे कोई छोटा-सा बालक भी ऐसा नहीं है, जिसके गुणोंकी हमलोगोंने पूर्णतः परीक्षा न की हो

Translation

Da wir seinen Ruhm, seine Tapferkeit und seine Siege wohl erkannt haben, erweisen wir ihm Verehrung und Opferdienst. Und hier in dieser Versammlung gibt es niemanden—nicht einmal ein kleines Kind—dessen Vorzüge wir nicht vollständig geprüft hätten.

Word by Word

यशःfame, glory

शौर्यम्valor

जयम्victory

चand

अस्यof him/this (person)

विज्ञायhaving ascertained/known

अर्चाम्worship, honor

प्रयुञ्ज्महेwe employ/perform (we render)

नnot

चand

कश्चित्anyone, someone

इहhere

अस्माभिःby us

सुबालःa mere boy/child

अपिeven, also

अपरीक्षितःunexamined, untested

Speaker

भीष्म उवाच

Character Dynamics

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

War Context

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Geographic Context

Meter (Chandas)

Sandhi Notes