Shloka 12
Śiśupāla-nigraha-prastāva: Yudhiṣṭhira’s Conciliation and Bhīṣma’s Defense of Kṛṣṇa
Book 2, Chapter 35
Devanagari script
रत्नैश्व बहुभिस्तत्र धर्मराजमवर्धयत् । कथं तु मम कौरव्यो रत्नदानै: समाप्नुयात्
Transliteration
ratnaiś ca bahubhis tatra dharmarājam avardhayat | kathaṃ tu mama kauravyo ratnadānaiḥ samāpnuyāt ||
Translation
Vaiśampāyana sprach: Dort mehrte er mit vielen kostbaren Edelsteinen die Ehre und Stellung des Dharmarāja (Yudhiṣṭhira). Doch der Kaurava (Duryodhana) dachte: „Wie soll sich mein Vorhaben allein durch das Verschenken von Juwelen erfüllen?“—und deutete damit an, dass äußere Gaben und zur Schau gestellter Reichtum für sich genommen die tieferen Ziele von Ansehen, Überlegenheit oder moralischer Legitimität nicht sichern können.
Word by Word
रत्नैःwith gems
रत्नैः:
Karana
TypeNoun
Rootरत्न
FormNeuter, Instrumental, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
बहुभिःmany (things)
बहुभिः:
Karana
TypeAdjective
Rootबहु
FormNeuter, Instrumental, Plural
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
धर्मराजम्Dharmaraja (Yudhishthira)
धर्मराजम्:
Karma
TypeNoun
Rootधर्मराज
FormMasculine, Accusative, Singular
अवर्धयत्increased / enriched
अवर्धयत्:
TypeVerb
Rootवर्ध्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
कथम्how?
कथम्:
TypeIndeclinable
Rootकथम्
तुbut / indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
ममof me / my
मम:
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular
कौरव्यःthe Kaurava (Duryodhana)
कौरव्यः:
Karta
TypeNoun
Rootकौरव्य
FormMasculine, Nominative, Singular
रत्नदानैःby gifts of gems
रत्नदानैः:
Karana
TypeNoun
Rootरत्नदान
FormNeuter, Instrumental, Plural
समाप्नुयात्might attain / could reach
समाप्नुयात्:
TypeVerb
Rootआप्
FormOptative (Liṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
व
वैशम्पायन (Vaiśampāyana)ध
धर्मराज (Dharmarāja/Yudhiṣṭhira)क
कौरव्य (Kaurava—Duryodhana)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes