Shloka 1
नकुलस्य प्रतीची-दिग्विजयः
Nakula’s Conquest of the Western Quarter
(दाक्षिणात्य अधिक पाठके ५८ श्लोक मिलाकर कुल ७९ श्लोक हैं) > तीतरके समान चितकबरे रंगवाले। एकोनत्रिशो<ड ध्याय: भीमसेनका फट जीतनेके लिये प्रस्थान और देशोंपर विजय पाना वैशम्पायन उवाच एतस्मिन्नेव काले तु भीमसेनो5पि वीर्यवान् । धर्मराजमनुप्राप्य ययौ प्राचीं दिशं प्रति
Vaiśampāyana uvāca: etasminn eva kāle tu Bhīmaseno 'pi vīryavān dharmarājam anuprāpya yayau prācīṃ diśaṃ prati, mahatā balacakreṇa pararāṣṭrāvamardinā; hasty-aśva-ratha-pūrṇena daṃśitena pratāpavān. vṛto bharataśārdūlo dviṣac-choka-vivardhanaḥ.
Vaiśampāyana sprach: O Janamejaya, zur selben Zeit trat auch Bhīmasena—mächtig an Tapferkeit—vor den Dharmarāja (Yudhiṣṭhira) und zog, nachdem er dessen Zustimmung empfangen hatte, in die östliche Richtung aus. Er ging mit einem gewaltigen, radgleich rollenden Heer, das feindliche Reiche zermalmen würde—angefüllt mit Elefanten, Pferden und Streitwagen, vollständig bewaffnet und gerüstet. So begleitet schritt jener Tiger unter den Bharatas voran und mehrte den Kummer seiner Gegner.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds disciplined power under dharma: Bhīma does not act independently but approaches Dharmarāja and proceeds under royal authorization. Martial strength is framed as legitimate when aligned with rightful command and the larger political-ritual aim (the subjugation of rival kings as part of establishing just sovereignty).
As the campaigns for subduing surrounding regions begin, Bhīmasena receives Yudhiṣṭhira’s approval and marches east with a large, well-equipped army of elephants, horses, and chariots, intent on defeating and bringing hostile kingdoms under control.