Shloka 34
Jarāsandha–Bhīma Niyuddha-prastāvaḥ
Commencement of the Regulated Duel
अर्वाड्निशीथात् परतस्त्वया सार्ध वदिष्यत: । तदनन्तर शक्तिशाली राजाने इन तीनों अतिथियोंसे कहा--“आपलोगोंका स्वागत है।' जनमेजय! उस समय अर्जुन और भीमसेन तो मौन थे। उनमेंसे महाबुद्धिमान् श्रीकृष्णने यह बात कही--'राजेन्द्र! ये दोनों एक नियम ले चुके हैं; अतः आधी रातसे पहले नहीं बोलते। आधी रातके बाद ये दोनों आपसे बात करेंगे” || ३२-३३ $ || यज्ञागारे स्थापयित्वा राजा राजगृहं गत:,तब राजा उन्हें यज्ञशालामें ठहराकर स्वयं राजभवनमें चला गया। फिर आधी रात होनेपर जहाँ वे ब्राह्मण ठहरे थे, वहाँ वह गया। राजन! उसका यह नियम भूमण्डलमें विख्यात था
vaiśampāyana uvāca | arvāḍ-niśīthāt paratas tvayā sārdhaṁ vadiṣyataḥ | tad-anantaraṁ śaktiśālī rājānaṁ in trīṇi atithībhyaḥ uvāca—“yuṣmākaṁ svāgataṁ” | janamejaya! tasmin kāle arjuna-bhīmasenau tūṣṇīm āsatām | tayoḥ madhye mahābuddhimān śrīkṛṣṇa etad uvāca—“rājendra! etau dvau niyamaṁ gṛhītavantau; ataḥ ārdharātrāt pūrvaṁ na vadataḥ | ārdharātrāt param etau tvayā saha vadiṣyataḥ” || 32–33 || yajñāgāre sthāpayitvā rājā rājagṛhaṁ gataḥ | punaḥ ārdharātre yatra te brāhmaṇāḥ sthitāḥ tatra sa gataḥ | rājan! tasya eṣa niyamo bhūmaṇḍale vikhyātaḥ ||
Vaiśampāyana sprach: „Nach Mitternacht werden sie mit dir reden.“ Da wandte sich der mächtige König an die drei Gäste: „Seid willkommen.“ O Janamejaya, zu jener Zeit schwiegen Arjuna und Bhīmasena. Unter ihnen sagte der hochweise Śrī Kṛṣṇa: „O bester der Könige, diese beiden haben ein Gelübde (vrata) auf sich genommen; darum sprechen sie nicht vor Mitternacht. Nach Mitternacht werden sie mit dir sprechen.“ Nachdem der König sie in der Opferhalle untergebracht hatte, ging er in seinen Palast. Als Mitternacht gekommen war, begab er sich erneut an den Ort, wo jene Brāhmaṇas verweilten. O König, diese Observanz war auf der ganzen Erde berühmt.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights dharma in social conduct: guests are to be welcomed and lodged properly, while vows (niyama) and disciplined speech are to be respected. Ethical hospitality includes honoring both the guest and the guest’s chosen observances.
A king welcomes three guests. Arjuna and Bhīma remain silent due to a vow not to speak before midnight, and Kṛṣṇa explains this to the king. The king lodges them in the sacrificial hall, returns to his palace, and comes back at midnight to meet them, following a well-known personal observance.