Shloka 483
Pitāmaha-sabhā-varṇana & Hariścandra-māhātmya
Description of Brahmā’s Assembly and the Eminence of Hariścandra
उपासते च संहृष्टा ब्रह्माणममितौजसम् | भारत! सम्पूर्ण लोकोंमें विख्यात स्वर्गलोकमें विचरनेवाले महाभाग वैराज, अग्निष्वात्त सोमपा, गार्हपत्य (ये चार मूर्त हैं), एकशुंग, चतुर्वेद तथा कला (ये तीन अमूर्त हैं)। ये सातों पितर क्रमशः: चारों वर्णो्में पूजित होते हैं। राजन्! पहले इन पितरोंके तृप्त होनेसे फिर सोम देवता भी तृप्त हो जाते हैं। ये सभी पितर उक्त सभामें उपस्थित हो प्रसन्नतापूर्वक अमित तेजस्वी प्रजापति ब्रह्माजीकी उपासना करते हैं
upāsate ca saṁhṛṣṭā brahmāṇam amitaujasam | bhārata! sampūrṇa-lokeṣu vikhyātaṁ svarga-loke vicarṇavāle mahābhāgā vairājaḥ, agniṣvāttāḥ, somapāḥ, gārhapatyāḥ (ime catvāro mūrtāḥ), ekaśṛṅgaḥ, caturvedaḥ tathā kalā (ime trayo 'mūrtāḥ) | ime sapta pitaro yathākramam caturṣu varṇeṣu pūjitāḥ | rājan! pūrvaṁ eṣāṁ pitṝṇāṁ tṛptau tataḥ soma-devo 'pi tṛpyati | ete sarve pitaro 'smin sabhāyāṁ sanniviṣṭāḥ prasannatā-pūrvakam amit-tejasaṁ prajāpatiṁ brahmāṇam upāsate |
Nārada sprach: „Voller Freude verehren sie Brahmā, den Prajāpati von unermesslichem Glanz. O Bharata, in jenem weithin berühmten Himmel, der in allen Welten gerühmt wird, wandeln die erhabenen Väter (Pitṛ): Vairāja, die Agniṣvattas, die Somapās und die Gārhapatyas (diese vier sind verkörpert); und Ekāśṛṅga, Caturveda und Kālā (diese drei sind gestaltlos). Diese sieben Klassen der Pitṛ werden, der rechten Ordnung gemäß, unter den vier Varṇa geehrt. O König, wenn diese Väter zuerst gesättigt sind, dann wird auch Soma, die Gottheit der Opfergabe, gesättigt. All diese Pitṛ, in jener Versammlung anwesend, beten Brahmā freudig an, der von grenzenloser Strahlkraft leuchtet.“
नारद उवाच
Educational Q&A
Ritual and ethical priority is emphasized: honoring the Pitṛs (ancestral/divine Fathers) is presented as a foundational duty, and their satisfaction is said to lead to the satisfaction of Soma—linking personal dharma (gratitude to forebears) with cosmic/ritual order.
Nārada describes a heavenly assembly where seven classes of Pitṛs—four embodied and three formless—move about in Svarga and, while present in the sabhā, joyfully worship the radiant Prajāpati Brahmā.