Shloka 24
Adhyāya 3: Indra’s Invitation and Yudhiṣṭhira’s Refusal to Abandon the Dog
Svargārohaṇa Test
प्रययु: स्वैर्विमानैस्ते सिद्धा: कामविहारिण: । सर्वे विरजस: पुण्या: पुण्यवाग्बुद्धिकर्मिण:,वैशम्पायनजी कहते हैं--यों कहकर धर्म, इन्द्र, मरुद्गण, अश्विनीकुमार, देवता तथा देवर्षियोंने पाण्डुपुत्र युधिष्ठिक्तो रथपर बिठाकर अपने-अपने विमानोंद्वारा स्वर्गलोकको प्रस्थान किया। वे सब-के-सब इच्छानुसार विचरनेवाले, रजोगुणशून्य पुण्यात्मा, पवित्र वाणी, बुद्धि और कर्मवाले तथा सिद्ध थे
prayayūḥ svair vimānais te siddhāḥ kāmavihāriṇaḥ | sarve virajasāḥ puṇyāḥ puṇyavāgbuddhikarmiṇaḥ ||
Vaiśampāyana sprach: Da brachen jene Vollendeten in ihren eigenen himmlischen Wagen auf. Frei, sich nach Belieben zu bewegen, waren sie alle makellos—jenseits des Staubs der Leidenschaft—heilig von Wesen und erfüllt von Reinheit in Rede, Erkenntnis und Tat. Die Szene macht deutlich, dass wahre Vollendung nicht an Macht, sondern an innerer Klarheit und ethischer Verfeinerung erkennbar ist.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse links spiritual perfection with ethical and psychological purity: the truly 'siddha' are described as virajas (untainted by rajas—restless passion) and as possessing purity in speech, intellect, and action. Attainment is portrayed as inner cleanliness and disciplined conduct rather than mere supernatural status.
Vaiśampāyana narrates that perfected celestial beings depart in their own vimānas, moving freely at will. In the broader episode, this departure accompanies the transition toward heavenly realms and frames the ascent motif with the qualities of those who belong to that sphere.