Shloka 12
Adhyāya 3: Indra’s Invitation and Yudhiṣṭhira’s Refusal to Abandon the Dog
Svargārohaṇa Test
भीतं भक्त नान्यदस्तीति चार्त॑ प्राप्तं क्षीणं रक्षणे प्राणलिप्सुम् । प्राणत्यागादप्यहं नैव मोक्तुं यतेयं वै नित्यमेतद् व्रतं मे,जो डरा हुआ हो, भक्त हो, मेरा दूसरा कोई सहारा नहीं है--ऐसा कहते हुए आर्तभावसे शरणमें आया हो, अपनी रक्षामें असमर्थ--दुर्बल हो और अपने प्राण बचाना चाहता हो, ऐसे पुरुषको प्राण जानेपर भी मैं नहीं छोड़ सकता; यह मेरा सदाका व्रत है
yudhiṣṭhira uvāca | bhītaṃ bhaktaṃ nānyad astīti cārtaṃ prāptaṃ kṣīṇaṃ rakṣaṇe prāṇalipsum | prāṇatyāgād apy ahaṃ naiva moktuṃ yateyaṃ vai nityam etad vrataṃ me ||
Yudhiṣṭhira sprach: „Selbst wenn ich mein eigenes Leben hingeben müsste, kann ich einen Menschen nicht verlassen, der in Furcht und Hingabe zu mir kommt und ruft: ‚Ich habe keinen anderen Zufluchtsort‘, der bedrängt, geschwächt und außerstande ist, sich zu schützen, und nur sein Leben bewahren will. Dies ist mein beständiges Gelübde: stets danach zu streben, einen solchen Schutzsuchenden zu bewahren.“
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
A ruler’s dharma is to protect those who seek refuge—especially the fearful, weak, and distressed—even when doing so entails personal risk. The verse frames protection of the suppliant as a lifelong vow (vrata), not a situational choice.
In the Mahāprasthānika context, Yudhiṣṭhira articulates his unwavering ethical commitment: anyone who approaches him in distress, declaring there is no other refuge, must not be abandoned. It underscores his identity as a dharmic king even at the end of his journey.