Shloka 26
Mahāprasthānika-parva Adhyāya 2: The Northward March, Sight of Himavat and Meru, and the Sequential Falls
युधिष्ठिरने कहा--भीमसेन! तुम बहुत खाते थे और दूसरोंको कुछ भी न समझकर अपने बलकी डींग हाँका करते थे; इसीसे तुम्हें भी धराशायी होना पड़ा है ।। इत्युक्त्वा तं महाबाहुर्जगामानवलोकयन् । शध्वाप्येको5नुययौ यस्ते बहुश: कीर्तितो मया
yudhiṣṭhira uvāca—bhīmasena! tvaṃ bahu aśnāsi, anyān avamanyamānaḥ sva-balaṃ ślāghase; tasmād api tvaṃ dharaṇyāṃ nipatitaḥ. ity uktvā taṃ mahābāhur jagāma anavalokayan; śaśvāpy eko ’nuyayau yas te bahuśaḥ kīrtito mayā.
Yudhiṣṭhira sprach: „Bhīmasena, du aßest maßlos und prahltest, die anderen geringachtend, mit deiner eigenen Kraft; darum bist auch du zu Boden gefallen.“ So redend ging der starkarmige Yudhiṣṭhira weiter, ohne zurückzublicken. Doch ein Gefährte folgte ihm noch—jener, den ich oft gerühmt habe.
युधिषछ्िर उवाच
Educational Q&A
The verse links moral failings—excess (overindulgence) and prideful self-assertion that disregards others—to inevitable downfall. It underscores dharma as self-restraint and humility, even for the powerful.
During the great final journey (mahāprasthāna), Bhīma collapses. Yudhiṣṭhira explains the ethical cause of Bhīma’s fall and continues onward without looking back; only one companion remains following him.