Shloka 13
नलो हाक्षेर्निर्जित: पुष्करेण पुनर्यशो राज्यमवाप वीर्यात् । प्राप्तास्तथा पाण्डवा बाहुवीर्यात् सर्वे: समेता: परिवृत्तलोभा:,'पुष्करने राजा नलको जूएमें जीत लिया था; किंतु उन्होंने अपने ही पराक्रमसे पुनः अपने राज्य और यश दोनोंको प्राप्त कर लिया। इसी प्रकार लोभशूनन््य पाण्डव भी अपनी भुजाओंके बलसे सम्पूर्ण सगे-सम्बन्धियोंके साथ रहकर समरांगणमें बढ़े-चढ़े शत्रुओंका संहार करके फिर अपना राज्य प्राप्त करेंगे। निश्चय ही ये सोमकोंके साथ अपने राज्यपर अधिकार कर लेंगे। पुरुषसिंह पाण्डव सदैव अपने धर्मसे सुरक्षित हैं; अतः इनके द्वारा अवश्य धृतराष्ट्रके पुत्रोंका नाश हो जायगा”
nalo hākṣer nirjitaḥ puṣkareṇa punar yaśo rājyam avāpa vīryāt | prāptās tathā pāṇḍavā bāhuvīryāt sarveḥ sametāḥ parivṛttalobhāḥ ||
Sañjaya sprach: „Nala wurde einst im Würfelspiel von Puṣkara besiegt; doch durch seine eigene Tapferkeit gewann er sowohl sein Reich als auch seinen Ruhm zurück. Ebenso werden die Pāṇḍavas—frei von Gier, vereint mit all ihren Verwandten und gestützt auf die Kraft ihrer Arme—auf dem Schlachtfeld ihre hochmütigen Feinde überwältigen und ihr Reich wiedererlangen. Vom Dharma beschirmt, werden jene löwengleichen Männer gewiss die Vernichtung der Söhne Dhṛtarāṣṭras herbeiführen.“
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse uses Nala’s recovery after a dice defeat as a moral precedent: loss caused by adharma (gambling/greed) can be overcome through personal valor and steadfast dharma. Greedlessness and righteous conduct are presented as protective forces that lead to the restoration of legitimate sovereignty.
Sañjaya, reporting to Dhṛtarāṣṭra, predicts the Pāṇḍavas’ eventual victory. He cites the well-known story of Nala—defeated by Puṣkara in dice but later regaining kingdom and fame—to argue that the united, greed-free Pāṇḍavas will similarly reclaim their realm and destroy Dhṛtarāṣṭra’s sons in war.