Shloka 13
भीममुग्र॑ महात्मानं त्र्यक्ष॑ शर्व॑ कपर्दिनम्,“जिनकी मूर्ति बड़ी ही उग्र और भयंकर है, जो महात्मा हैं, जिनके तीन नेत्र और मस्तकपर जटाजूट है, उन सर्वसमर्थ ईश्वर भगवान् शंकरको दूसरे लोग देख भी नहीं सकते फिर उनके साथ युद्ध करनेकी तो बात ही कया है? परंतु तुमने सम्पूर्ण जीवोंका कल्याण करनेवाले उन्हीं स्थाणुस्वरूप महादेव साक्षात् भगवान् शिवकी युद्धके द्वारा आराधना की है, अन्य देवताओंने भी तुम्हें वरदान दिये है; इसलिये महाबाहु पार्थ! तुम उन देवाधिदेव त्रिशूलधारी भगवान् शंकरकी कृपासे कर्णको उसी प्रकार मार डालो, जैसे वृत्रविनाशक इन्द्रने नमुचिका वध किया था। कुन्तीनन्दन! तुम्हारा सदा ही कल्याण हो। तुम युद्धमें विजय प्राप्त करो”
sañjaya uvāca—bhīmam ugraṃ mahātmānaṃ tryakṣaṃ śarvaṃ kapardinam | anye janā na paśyanti, tasya yoddhuṃ kutaḥ punaḥ || parantu tvaṃ sarvabhūtahitāya taṃ sthāṇusvarūpaṃ mahādevaṃ sākṣād bhagavantaṃ śivaṃ yuddhenaivārādhitavān | anyair api devaiḥ te varadānāni dattāni | tasmāt mahābāho pārtha, devādhidevaṃ triśūladharaṃ śaṅkaraṃ prasādya karṇaṃ tathā jahi, yathā vṛtravināśaka indro namuciṃ jaghāna | kuntīnandana, tava sadā kalyāṇaṃ bhavatu; yuddhe jayaṃ prāpnuhi ||
Sañjaya sprach: „Jener furchterregende Herr von großer Seele — der Dreiäugige, Śarva, der Kapardin mit den verfilzten Locken — kann von gewöhnlichen Wesen nicht einmal erblickt werden; wie sollte man da vom Kampf gegen Ihn reden? Und doch hast du eben diesen Mahādeva — Śiva selbst, den Unwandelbaren — durch die Schlacht verehrt, zum Heil aller Geschöpfe. Auch andere Götter haben dir Gaben verliehen. Darum, o Pārtha mit den mächtigen Armen, erschlage durch die Gnade Śaṅkaras, des tridenttragenden Herrn der Götter, Karṇa, wie Indra, der Bezwinger Vṛtras, Namuci erschlug. O Sohn der Kuntī, sei immer gesegnet; erringe den Sieg in diesem Krieg.“
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse frames righteous victory as grounded not merely in force but in alignment with divine order: awe before the transcendent (Śiva), devotion expressed through disciplined action, and the ethical aim of sarvabhūtahita (the welfare of all beings). Boons and grace are presented as supports for dharmic action rather than substitutes for it.
Sañjaya encourages Arjuna (Pārtha) before the climactic struggle with Karna. He recalls Arjuna’s prior propitiation of Śiva and the boons received from the gods, then urges him to slay Karna by Śiva’s grace, comparing it to Indra’s legendary killing of the demon Namuci.