Shloka 50
कालयामास तत् सैन्यं यथा पशुगणान् वृकः । जैसे वनमें कुपित हुआ सिंह मृगसमूहोंको खदेड़ता रहता है, उसी प्रकार शत्रुपक्षके पांचाल महारथियोंको भगाता हुआ महायशस्वी कर्ण समरांगणमें समस्त योद्धाओंको त्रास देने लगा। जैसे भेड़िया पशुसमूहोंको भयभीत करके भगा देता है, उसी प्रकार कर्णने पाण्डवसेनाको खदेड़ दिया ।। दृष्टवा तु पाण्डवीं सेनां धार्तराष्ट्रा: पराड्मुखीम्
sañjaya uvāca | kālayāmāsa tat sainyaṃ yathā paśugaṇān vṛkaḥ |
Sañjaya sprach: Wie ein Wolf, der eine Herde in Panik auseinanderjagt, so bedrängte Karṇa jenes Heer. Und wie ein zorniger Löwe im Wald unablässig die Rudel der Hirsche zerstreut, so begann der hochberühmte Karṇa, nachdem er die großen Wagenkämpfer der Pāñcālas auf der feindlichen Seite in die Flucht geschlagen hatte, allen Kriegern auf dem Schlachtfeld Schrecken einzujagen und das Heer der Pāṇḍavas zur Flucht zu treiben – ein Bild der erbarmungslosen Wucht des Krieges, in der Tapferkeit die Ordnung überrennt und Furcht schneller um sich greift als Rat.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how, in war, collective morale can collapse when a single powerful warrior relentlessly pursues; it implicitly warns that strength without restraint spreads fear and disorder, showing the ethical cost of violence even when it is framed as heroic prowess.
Sanjaya describes Karna’s onslaught: he chases and routs the opposing forces—especially the Panchala great chariot-warriors—so thoroughly that the Pandava host is driven back in panic, compared to animals scattered by a wolf (and, in the extended simile, deer scattered by a lion).