Shloka 71
अपोवाह रथेनाजौ भीमसेनस्य पश्यत: । प्रजानाथ! उसे विह्लल जानकर आपका पुत्र दुर्योधन रणभूमिमें रथके द्वारा भीमसेनके देखते-देखते अन्यत्र हटा ले गया || ७० $ ।। रथस्थे तु नरव्याप्रे धार्तराष्ट्रा: पराड्मुखा:
apo vāha rathenājau bhīmasenasya paśyataḥ | prajānātha! taṁ vihvalaṁ jñātvā tava putro duryodhanaḥ raṇabhūmau rathena bhīmasenasya paśyato’nyatra apāharat || rathasthe tu naravyāghre dhārtarāṣṭrāḥ parāṅmukhāḥ |
Sañjaya sprach: O Herr der Menschen, vor den Augen Bhīmasenas selbst brachte dein Sohn Duryodhana, als er ihn erschüttert und überwältigt erkannte, ihn auf dem Schlachtfeld mit dem Wagen von jener Stelle fort an einen anderen Ort. Und als jener Tiger unter den Männern auf dem Wagen war, wandten sich die Söhne Dhṛtarāṣṭras ab und zogen sich aus dem Kampf zurück.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical tension in war between valor and prudence: a leader may be protected and withdrawn when overwhelmed, yet such withdrawal also signals wavering morale and a lapse from the expected steadfastness of kṣatriya conduct.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that Duryodhana, seeing the situation and recognizing distress, removes (or has removed) the endangered figure by chariot to another place on the battlefield, while the Kaurava forces turn away—indicating retreat in the face of Bhīmasena.