Shloka 120
“भरतनन्दन! जिन्होंने अपने मन और इन्द्रियोंको वशमें नहीं कर रखा है, उनके लिये कर्णके अस्त्रको रोकना अत्यन्त कठिन है। समरांगणमें इसकी चोट खाकर ये पांचाल- सैनिक सम्पूर्ण दिशाओंमें भाग रहे हैं ।।
bharatanandana! yeṣāṁ mana indriyāṇi ca vaśe na sthāpitāni, teṣāṁ karṇāstrasya nivāraṇaṁ paramaduṣkaram. samaraṅgaṇe tasya prahāraṁ prāpyaite pāñcālāḥ sainikāḥ sarvāsu diśāsu palāyante. eṣa bhīmo dṛḍhakrodho vṛtaḥ pārtha samantataḥ; sṛñjayair yodhayann karṇaḥ pīḍyate niśitaiḥ śaraiḥ.
Sañjaya sprach: „O Spross der Bharatas, für jene, die Geist und Sinne nicht bezwungen haben, ist es überaus schwer, Karṇas Waffe standzuhalten. Von ihrer Wucht auf dem Schlachtfeld getroffen, fliehen die Truppen der Pāñcālas in alle Richtungen. Und siehe Bhīma – unbeugsam im Zorn – von allen Seiten umringt, während die Sṛñjayas gegen Karṇa kämpfen; doch Karṇa wird von ihren scharfen Pfeilen bedrängt und verwundet.“
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse links inner discipline to outer resilience: those who have not mastered mind and senses are easily overwhelmed by fear and force in crisis. In the ethical frame of the Mahabharata, self-control (indriya-nigraha) is portrayed as a prerequisite for steadiness and right action amid the chaos of war.
Sanjaya reports to Dhritarashtra that Karna’s weaponry is causing the Panchala troops to scatter. At the same time, Bhima stands surrounded, and the Sṛñjaya fighters are engaging Karna; despite Karna’s ferocity, he is being pressed and hurt by their sharp arrows.