Shloka 51
कर्णार्जुनसमागमः — The Karṇa–Arjuna Confrontation
Cosmic Spectatorship and Vows
प्रजानाथ! प्रबल भार्गवास्त्रसे समरांगणमें पीड़ित होनेवाले पांचालोंका महान् हाहाकार सब ओर गूँजने लगा ।। निपतद्धिर्गजै राजन्नश्वैश्षञापि सहस्रश: | रथैश्नापि नरव्याप्र नरैश्नैव समन्तत:
prajānātha! prabala-bhārgavāstrase samarāṅgaṇe pīḍita-honevāle pāñcālānāṃ mahān hāhākāraḥ sarva-ora gūñjane lagā || nipatadbhiḥ gajaiḥ rājann aśvaiś ca api sahasraśaḥ | rathaiś ca api nara-vyāghra naraiḥ eva samantataḥ ||
Sañjaya sprach: O Herr der Menschen, als die mächtige Bhārgava-Waffe auf dem Schlachtfeld wütete, erhoben die Pāñcālas, von ihrer Gewalt gepeinigt, einen großen, allgegenwärtigen Schrei, der in alle Richtungen widerhallte. O König, Elefanten und Pferde stürzten zu Tausenden; auch Wagen wurden zerschmettert, und Männer—o Tiger unter den Männern—lagen überall ringsum verstreut. Der Vers betont die moralische Last des Krieges: Wenn unwiderstehliche Waffen entfesselt werden, überrollt das Leid ganzer Völker jede Unterscheidung von Rang und Tapferkeit.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical gravity of unleashing overwhelming weapons in war: once such force is set loose, mass suffering follows, and the battlefield becomes a scene of indiscriminate ruin. It invites reflection on responsibility, restraint, and the human cost that accompanies martial prowess.
Sañjaya reports to the king that a powerful Bhārgava weapon is devastating the Pañcāla forces. Their cries fill the directions as elephants, horses, chariots, and soldiers collapse in vast numbers across the battlefield.