Shloka 156

तेन यौधिष्ठिरं सैन्यमवधीत्‌ पार्षतं तथा । दुर्योधनकी वैसी अवस्था देख उसने शीघ्र अपना अस्त्र प्रकट किया और उसीके द्वारा युधिष्ठटिरकी सेना एवं ट्रुपदपुत्रको घायल कर दिया

tena yauḍhiṣṭhiraṃ sainyam avadhīt pārṣataṃ tathā |

Sañjaya sprach: Mit jener Waffe traf er die Heeresmacht Yudhiṣṭhiras und verwundete ebenso den Sohn des Pārṣata (Dhṛṣṭadyumna). Als er Duryodhana in so gefährlicher Lage sah, enthüllte er rasch sein Geschoss und setzte es ein, um Yudhiṣṭhiras Heer und den pāñcāla Heerführer zu schädigen—eine Tat aus der Dringlichkeit des Schlachtfeldes, nicht aus Zurückhaltung.

तेनby him/with that
तेन:
Karana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
यौधिष्ठिरम्belonging to Yudhishthira
यौधिष्ठिरम्:
Karma
TypeAdjective
Rootयौधिष्ठिर (युधिष्ठिर-सम्बन्धिन्)
FormNeuter, Accusative, Singular
सैन्यम्army
सैन्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootसैन्य
FormNeuter, Accusative, Singular
अवधीत्struck down / slew
अवधीत्:
Karta
TypeVerb
Rootवध्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
पार्षतम्the son of Prishata (Dhrishtadyumna)
पार्षतम्:
Karma
TypeNoun
Rootपार्षत (द्रुपदपुत्र/धृष्टद्युम्न)
FormMasculine, Accusative, Singular
तथाalso/likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा

संजय उवाच

S
Sañjaya
Y
Yudhiṣṭhira
Y
Yudhiṣṭhira’s army
P
Pārṣata (Drupada)
D
Dhṛṣṭadyumna
D
Duryodhana
W
weapon/missile (astra)

Educational Q&A

The verse highlights how, in the pressure of war, warriors often act from urgency and loyalty to their side—deploying powerful weapons quickly when their leader is endangered. It implicitly raises the ethical tension between restraint (dharma) and the impulse to retaliate or protect one’s king at any cost.

Sañjaya reports that, using a particular weapon, the combatant strikes Yudhiṣṭhira’s forces and also harms Pārṣata’s son (Dhṛṣṭadyumna). The surrounding context indicates this action is prompted by seeing Duryodhana in a critical condition, leading to the swift manifestation and use of an astra.