Previous Verse
Next Verse

Shloka 83

धर्मरहस्योपदेशः

Dharma-rahasya Instruction: Vows, Truth, and Non-injury

संशयान्महतो मुक्त कथंचित्‌ प्रेक्षतो मम । उन्होंने वीर सात्यकि तथा द्रुपदकुमार धृष्टद्युम्नसे कहा--“तुमलोग धर्मात्मा राजा युधिष्ठिरकी रक्षा करो। वे अभी-अभी मेरे देखते-देखते किसी प्रकार महान्‌ प्राण-संकटसे मुक्त हुए हैं

saṃśayān mahato muktaḥ kathaṃcit prekṣato mama | uvāca vīraṃ sātyakiṃ tathā drupadakumāraṃ dhṛṣṭadyumnam—“yūyaṃ dharmātmānaṃ rājānaṃ yudhiṣṭhiraṃ rakṣata | sa hy adya mama paśyataḥ kathaṃcid mahataḥ prāṇasaṅkaṭāt muktaḥ” ||

Sañjaya said: “Before my very eyes, the righteous King Yudhiṣṭhira has only just escaped a grave peril to his life, and that too with difficulty, after being caught in great uncertainty. Therefore, O heroic Sātyaki and O Dhṛṣṭadyumna, son of Drupada—protect King Yudhiṣṭhira.”

संशयात्from danger/uncertainty
संशयात्:
Apadana
TypeNoun
Rootसंशय
FormMasculine, Ablative, Singular
महतःfrom great (danger)
महतः:
Apadana
TypeAdjective
Rootमहत्
FormMasculine/Neuter, Ablative, Singular
मुक्तःfreed, released
मुक्तः:
Karta
TypeVerb
Rootमुच्
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular
कथंचित्somehow, by some means
कथंचित्:
TypeIndeclinable
Rootकथंचित्
प्रेक्षतःof (me) looking on
प्रेक्षतः:
TypeVerb
Rootप्रेक्ष्
Formशतृ (present active participle), Masculine, Genitive, Singular
ममof me, my
मम:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Genitive, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
S
Sātyaki
D
Drupada
D
Dhṛṣṭadyumna
Y
Yudhiṣṭhira

Educational Q&A

Even amid war’s chaos, dharma expresses itself as vigilant protection of the righteous leader. Sañjaya’s emphasis on Yudhiṣṭhira as “dharmātmā” frames safeguarding him as a moral duty, not merely a tactical choice.

Sañjaya reports that Yudhiṣṭhira has narrowly escaped a severe life-threatening crisis. He then urges the warriors Sātyaki and Dhṛṣṭadyumna to guard Yudhiṣṭhira closely, recognizing the immediacy of the danger.