Shloka 7
युधिष्ठिरस्य धनंजय-प्रति गर्हा
Yudhiṣṭhira’s Reproach to Dhanaṃjaya
इस प्रकार युद्धस्थलमें मारे गये सैकड़ों, हजार और दस हजार योद्धा शरीरसे तो इस पृथ्वीपर गिर पड़े, किंतु अपने यशसे उन्होंने सम्पूर्ण दिशाओंको पूर्ण कर दिया ।। अथ वैकर्तनं कर्ण रणे क्रुद्धमिवान्तकम् । रुरुधु: पाण्डुपाज्चाला व्याधिं मन्त्रौषचैरिव,तदनन्तर रणक्षेत्रमें कुपित हुए यमराजके समान वैकर्तन कर्णको पाण्डवों और पांचालोंने अपने बाणोंद्वारा उसी प्रकार रोक दिया, जैसे चिकित्सक मन्त्रों और औषधोंसे रोगोंकी रोकथाम कर लेते हैं
sañjaya uvāca |
iti prakāraṁ yuddhasthale māritāḥ saikadāḥ sahasrāṇi daśa-sahasrāṇi ca yoddhāḥ śarīreṇa tu pṛthivyāṁ nipetuḥ, yaśasā tu te sarvā diśaḥ paripūrayām āsuḥ ||
atha vaikartanaṁ karṇaṁ raṇe kruddham ivāntakam |
rurudhuḥ pāṇḍupāñcālā vyādhiṁ mantrauṣadhair iva ||
Sañjaya sagte: So wurden auf dem Schlachtfeld Hunderte, Tausende und Zehntausende von Kriegern erschlagen; ihre Leiber fielen zur Erde, doch mit ihrem Ruhm erfüllten sie alle Himmelsrichtungen. Dann, mitten im Kampf, hielten die Pāṇḍava und die Pañcāla Vaikartana Karṇa auf—der wie der Tod selbst wütete—und zügelten ihn mit ihren Pfeilen, wie Ärzte eine Krankheit mit Mantras und Arzneien eindämmen.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse contrasts bodily destruction with enduring reputation: warriors perish physically, yet their fame is portrayed as spreading in all directions. It also frames ethical admiration for valor while reminding that death is inevitable, and that even the most fearsome force can be checked through coordinated effort and skill.
After describing massive casualties, Sanjaya turns to a specific battlefield moment: Karna, furious and terrifying like Death, advances; the Pandavas together with the Panchalas restrain his onslaught with volleys of arrows, compared to doctors controlling a disease through mantras and medicines.