Shloka 243
Adhyāya 41 — Kṛṣṇa’s Battlefield Briefing and the Renewal of the Great Engagement
को जीवितं रक्षमाणो हि तेन युयुत्सेद् वै मानुषो मामृतेडन्य: । “जिन सव्यसाची अर्जुनने खाण्डववनमें देवताओं-सहित समस्त प्राणियोंको जीत लिया था, उनके साथ मेरे सिवा दूसरा कौन मनुष्य, जो अपने जीवनकी रक्षा करना चाहता हो, युद्धकी इच्छा करेगा
ko jīvitaṃ rakṣamāṇo hi tena yuyutsed vai mānuṣo māmṛte 'nyaḥ |
Sañjaya sprach: „Welcher Mensch, der sein Leben bewahren will, würde überhaupt wünschen, gegen ihn zu kämpfen? Außer mir—wer sonst würde die Schlacht wählen gegen jenen Savyasācī Arjuna, der einst im Khāṇḍava-Wald alle Wesen, samt den Göttern, bezwang?“
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the ethical realism of war: a wise person values life and avoids needless combat against an overwhelmingly superior warrior; choosing such a fight signals extraordinary resolve, compulsion of duty, or fatalistic acceptance.
Sañjaya highlights Arjuna’s unmatched martial reputation by recalling his victory in the Khāṇḍava episode, implying that no ordinary man would willingly face him—thereby intensifying the tension around who will dare oppose Arjuna in the ongoing battle.