Shloka 19
Karṇa’s advance against the Pāṇḍava host; Arjuna’s clash with the Saṃśaptakas (कर्णस्य पाण्डवसेनाप्रवेशः—अर्जुनस्य संशप्तकसंप्रहारः)
पृथ्वीपते! सोनेका बना हुआ पुर स्वर्गलोकमें स्थित हुआ। चाँदीका अन्तरिक्षलोकमें और लोहेका भूलोकमें स्थित हुआ; जो आज्ञाके अनुसार सर्वत्र विचरनेवाला था ।।
pṛthvīpate! saunakaṃ bāṇa-bhūtaṃ puraṃ svargaloke sthitaṃ babhūva | cāndīkam antarikṣaloke lohakaṃ bhūloke sthitam; yad ājñānusāreṇa sarvatra vicarati sma || ekaikaṃ yojanaśataṃ vistārāyāmataḥ samam | gṛhāṭṭālakasaṃyuktaṃ bahu-prākāra-toraṇam, nibodha manasā cātra na te kāryā vicāraṇā ||
Duryodhana sprach: „O Herr der Erde! Eine Stadt—aus Gold—stand im Himmel; eine andere—aus Silber—in der Mittelregion; und eine dritte—aus Eisen—auf der Erde. Kraft eines verliehenen Gebots konnten diese Städte überallhin ziehen und waren in alter Zeit berühmt. Jede maß hundert Yojanas an Länge wie an Breite, war erfüllt von Herrenhäusern und hohen Türmen und geschmückt mit vielen Wällen und Toren. Nimm dies mit festem Sinn auf; du brauchst an meinen Worten nicht zu zweifeln.“
दुर्योधन उवाच
Educational Q&A
The passage uses a mythic example of extraordinarily fortified, boon-protected cities to underscore how power and protection can arise from granted authority and disciplined conditions—yet such grandeur can also feed pride and strategic persuasion in a war context.
Duryodhana addresses a king and recounts an ancient episode about three immense cities—gold in heaven, silver in the mid-region, and iron on earth—describing their vast dimensions and fortifications, and urging the listener to accept his account without doubt.