Shloka 39
अध्याय २९: कर्णस्य शल्यं प्रति शापस्मरणं च युद्धनिश्चयः | Chapter 29: Karṇa recalls curses to Śalya and declares resolve for battle
महाराज! उस समय अन्धकार और विशेषत: धूलसे सब कुछ आच्छादित होनेके कारण हमलोग किसी भी शुभ या अशुभ वस्तुको देख नहीं पाते थे ।। ते त्रसन्तो महेष्वासा रात्रियुद्धस्य भारत । अपयानं ततश्नक्रुः सहिता: सर्वयोधिभि:,भारत! वे महाथनुर्धर योद्धा रात्रियुद्धसे डरते थे। इसलिये समस्त सैनिकोंके साथ उन्होंने वहाँसे शिविरको प्रस्थान कर दिया
sañjaya uvāca |
mahārāja! tasmin samaye andhakāra-viśeṣeṇa ca dhūlinā sarvaṃ samantād āvṛtaṃ babhūva; tena vayaṃ na kiñcid api śubham aśubhaṃ vā vastu draṣṭuṃ śaśakima ||
te trasanto maheṣvāsā rātriyuddhasya bhārata |
apayānaṃ tataś cakruḥ sahitāḥ sarvayodhibhiḥ ||
Sañjaya sprach: O König, damals bedeckten Dunkelheit—und besonders der erstickende Staub—alles, sodass wir kein Zeichen zu erkennen vermochten, weder günstiges noch ungünstiges. Da zogen sich jene großen Bogenschützen, vom Nachtkampf erschreckt, zurück; begleitet von all ihren Kriegern kehrten sie um und brachen zum Lager auf.
संजय उवाच
Educational Q&A
When clarity of perception is lost—through darkness, dust, and panic—ethical and strategic discernment collapses; fear can become the deciding factor, prompting withdrawal even among mighty warriors.
Sañjaya reports that the battlefield is obscured by darkness and dust so no auspicious or inauspicious signs can be seen; frightened of night-fighting, the great archers retreat together with their troops toward the camp.