Shloka 69
भग्नाक्षकूबरान् कांश्रचिदू भग्नचक्रांश्व भारत । विपताकध्वजांश्वान्याज्छिन्नेषादण्डबन्धुरान्,भरतनन्दन! कितने ही रथोंके धुरे और कूबर टूट गये थे, पहिये टूक-टूक हो गये थे, पताका और ध्वज खण्डित हो गये थे तथा ईषादण्ड और बन्धुरोंके टुकड़े-टुकड़े हो गये थे
sañjaya uvāca | bhagnākṣakūbarān kāṃścid u bhagnacakrāṃś ca bhārata | vipaṭākadhvajāṃś cānyān chinnēṣādaṇḍabandhurān, bharatanandana ||
Sañjaya sprach: O Bhārata, bei manchen Wagen waren Achsen und Joche zerschmettert; bei anderen die Räder in Stücke gebrochen. Wieder andere, o Freude der Bharatas, hatten ihre Banner und Standarten zerrissen, und Deichseln samt Befestigungen waren durchtrennt—Zeichen der unerbittlichen Verwüstung des Schlachtfeldes.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the fragility of worldly power and martial display: even the finest war-machines—symbols of status and strength—are quickly reduced to wreckage. It implicitly points to impermanence and the limits of pride amid the inexorable violence of war.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra the battlefield scene in Karṇa Parva: numerous chariots have been disabled—axles and yokes broken, wheels shattered, banners and standards torn, and key structural poles and bindings severed—indicating intense fighting and heavy losses.