Shloka 37
Śalya’s Objection to Sārathya and Duryodhana’s Conciliation (शल्यमन्यु-प्रशमनम् / Sārathyāṅgīkāra)
एकच्छायम भूत् सर्व तस्य बाणैर्महात्मन: । अभ्रच्छायेव संजज्ञे सम्पतद्धि: शरोत्तमै:,उस महामनस्वी वीरके गिरते हुए उत्तम बाणोंसे घिर जानेके कारण वहाँ सब कुछ एकमात्र अन्धकारमें निमग्न हो गया। ठीक उसी तरह जैसे बादलोंकी घोर घटा घिर आनेपर सब ओर अँधेरा छा जाता है
sañjaya uvāca | ekacchāyam abhūt sarvaṁ tasya bāṇair mahātmanaḥ | abhracchāyeva saṁjajñe sampatadbhiḥ śarottamaiḥ ||
Sañjaya sprach: Als die Pfeile jenes großgesinnten Kriegers wie Regen herabfielen, schien dort alles unter einen einzigen Schatten zu geraten, als habe sich eine dichte Wolkenbank zusammengezogen; so gedrängt stürzten die besten Schäfte nieder. Das Bild zeigt, wie kriegerische Kunst die Sinne und das Feld selbst überwältigen kann und die Schlacht zu einer körperlichen und moralischen Finsternis macht, in der Unterscheidung schwerfällt.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse uses the metaphor of cloud-darkness to show how violence and overwhelming power can eclipse clarity and moral discernment; in war, even the environment seems swallowed by a single shadow, hinting at the ethical obscuration that accompanies relentless combat.
Sañjaya describes a moment in the battle when a great warrior’s arrows fall in such numbers that the scene appears uniformly dark—like the gloom that spreads when heavy clouds cover the sky.