Previous Verse
Next Verse

Shloka 40

कर्णपर्व — पञ्चदशोऽध्यायः | Karṇa Parva, Chapter 15: Pāṇḍya’s Advance and Aśvatthāmā’s Counterstroke

ततः संशप्तकान्‌ भूय: साश्वसूतरथद्विपान्‌ | ध्वजपत्तिगणानुग्रैर्बाणैविव्याध पाण्डव:,तदनन्तर पाण्डुकुमार अर्जुनने पुनः घोड़े, सारथि, रथ, हाथी, पैदलसमूह और ध्वजोंसहित संशप्तक-सैनिकोंको अपने भयंकर बाणोंद्वारा बींध डाला

tataḥ saṁśaptakān bhūyaḥ sāśvasūtarathadvipān | dhvajapattigaṇān ugrair bāṇair vivyādha pāṇḍavaḥ ||

Sañjaya sprach: „Dann durchbohrte der Pāṇḍava (Arjuna) abermals die Saṁśaptaka-Krieger — samt ihren Pferden, Wagenlenkern, Streitwagen, Elefanten und den Scharen bannertragender Fußsoldaten — mit seinen grimmigen Pfeilen.“

ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
संशप्तकान्the Saṁśaptakas (a troop-name)
संशप्तकान्:
Karma
TypeNoun
Rootसंशप्तक
FormMasculine, Accusative, Plural
भूयःagain, once more
भूयः:
TypeIndeclinable
Rootभूयस् (अव्यय)
together with
:
TypeIndeclinable
Rootस (सम्-उपसर्गार्थे सह-अर्थकः अव्ययः)
अश्वhorses
अश्व:
Karma
TypeNoun
Rootअश्व
FormMasculine, Accusative, Plural
सूतcharioteers
सूत:
Karma
TypeNoun
Rootसूत
FormMasculine, Accusative, Plural
रथchariots
रथ:
Karma
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Accusative, Plural
द्विपान्elephants
द्विपान्:
Karma
TypeNoun
Rootद्विप
FormMasculine, Accusative, Plural
ध्वजbanners/standards
ध्वज:
Karma
TypeNoun
Rootध्वज
FormMasculine, Accusative, Plural
पत्तिfoot-soldiers
पत्ति:
Karma
TypeNoun
Rootपत्ति
FormMasculine, Accusative, Plural
गणान्groups, troops
गणान्:
Karma
TypeNoun
Rootगण
FormMasculine, Accusative, Plural
उग्रैःfierce, terrible
उग्रैः:
Karana
TypeAdjective
Rootउग्र
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
बाणैःwith arrows
बाणैः:
Karana
TypeNoun
Rootबाण
FormMasculine, Instrumental, Plural
विव्याधpierced, struck through
विव्याध:
TypeVerb
Rootव्यध् (विध्/व्यध्) धातु
FormPerfect (Liṭ), Third, Singular, Parasmaipada
पाण्डवःthe Pāṇḍava (Arjuna)
पाण्डवः:
Karta
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
A
Arjuna (Pāṇḍava)
S
Saṁśaptakas
H
horses
C
charioteers (sūtas)
C
chariots
E
elephants
F
foot-soldiers (patti-gaṇa)
B
banners/standards (dhvajas)
A
arrows (bāṇas)

Educational Q&A

The verse highlights steadfast performance of one’s ordained duty (kṣatriya-dharma) in a justly undertaken war: Arjuna acts with focused resolve against vowed enemy combatants, illustrating disciplined courage rather than personal cruelty.

Sañjaya narrates that Arjuna again attacks the Saṁśaptaka contingent, striking through their combined battle formation—horses, charioteers, chariots, elephants, foot-soldiers, and banner-bearers—using powerful volleys of arrows.