Shloka 41
Chapter 12: Arjuna’s suppression of the Saṃśaptakas and duel with Aśvatthāmā
Drauṇi
Devanagari script
ततः क्रुद्धो रणे भीम॑ क्षेमधूर्ति: पराभिनत् | जघान चास्य द्विरदं नाराचै: सर्वमर्मसु,तब क्षेमधूर्तिने कुपित हो रणभूमिमें भीमसेनको गहरी चोट पहुँचायी और अनेक नाराचोंद्वारा उनके हाथीके सम्पूर्ण मर्मस्थानोंमें आधात किया
Transliteration
tataḥ kruddho raṇe bhīmaṃ kṣemadhūrtiḥ parābhinat | jaghāna cāsya dviradaṃ nārācaiḥ sarvamarmasu ||
Translation
Sañjaya sprach: Da wurde Kṣemadhūrti, vom Zorn entflammt, auf dem Schlachtfeld Bhīmasena heftig zu Leibe. Auch Bhīmas Elefanten traf er, indem er ihn mit nārāca-Pfeilen in all seine lebenswichtigen Stellen durchbohrte.
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः
क्रुद्धःangered
क्रुद्धः:
Karta
TypeAdjective
Rootक्रुध् (क्त)
FormMasculine, Nominative, Singular
रणेin battle
रणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण
FormNeuter, Locative, Singular
भीमम्Bhima
भीमम्:
Karma
TypeNoun
Rootभीम
FormMasculine, Accusative, Singular
क्षेमधूर्तिःKṣemadhūrti (a warrior)
क्षेमधूर्तिः:
Karta
TypeNoun
Rootक्षेमधूर्ति
FormMasculine, Nominative, Singular
पराभिनत्struck/assailed (violently)
पराभिनत्:
TypeVerb
Rootपराभि-नद्
FormAorist (simple past), 3rd, Singular, Parasmaipada
जघानslew/struck
जघान:
TypeVerb
Rootहन्
FormPerfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अस्यof him (Bhima)
अस्य:
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम)
FormMasculine, Genitive, Singular
द्विरदम्elephant
द्विरदम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्विरद
FormMasculine, Accusative, Singular
नाराचैःwith iron arrows (nārācas)
नाराचैः:
Karana
TypeNoun
Rootनाराच
FormMasculine, Instrumental, Plural
सर्वमर्मसुin all vital spots
सर्वमर्मसु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसर्व-मर्म
FormNeuter, Locative, Plural
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaB
Bhīmasena (Bhīma)K
KṣemadhūrtiE
elephant (Bhīma’s mount)N
nārāca arrowsM
marmas (vital points)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes