Previous Verse
Next Verse

Shloka 31

Bhīmasena–Drauṇi Mahāyuddha

Chariot Duel and Astra-Exchange

चक्ररक्षौ तु पाउ्चाल्यौ युधामन्यूत्तमौजसौ । नार्जुनं जहतुर्युद्धे पाल्यमानौ किरीटिना,पांचाल महारथी युधामन्यु और उत्तमौजा अर्जुनके चक्ररक्षक थे। किरीटधारी अर्जुनसे सुरक्षित होकर उन दोनोंने युद्धमें कभी उनका साथ नहीं छोड़ा

cakrarakṣau tu pāñcālyau yudhāmanyūttamaujāsau | nārjunaṃ jahatur yuddhe pālyamānau kirīṭinā ||

Sañjaya sprach: Die beiden Helden aus Pāñcāla, Yudhāmanyu und Uttamaujā, dienten als Radwachen von Arjunas Streitwagen. Von Arjuna, dem Diademträger, geschützt, verließen sie ihn im Kampf nicht, sondern blieben standhaft an seiner Seite.

चक्ररक्षौwheel-guards (protectors of the chariot-wheel)
चक्ररक्षौ:
Karta
TypeNoun
Rootचक्ररक्ष
FormMasculine, Nominative, Dual
तुindeed/but
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
पाञ्चाल्यौthe two Panchalas
पाञ्चाल्यौ:
Karta
TypeNoun
Rootपाञ्चाल्य
FormMasculine, Nominative, Dual
युधामन्यूYudhāmanyu
युधामन्यू:
Karta
TypeNoun
Rootयुधामन्यु
FormMasculine, Nominative, Singular
उत्तमौजसौUttamaujā (as one of the two; dual form used with the pair)
उत्तमौजसौ:
Karta
TypeNoun
Rootउत्तमौजस्
FormMasculine, Nominative, Dual
not/never
:
TypeIndeclinable
Root
अर्जुनम्Arjuna
अर्जुनम्:
Karma
TypeNoun
Rootअर्जुन
FormMasculine, Accusative, Singular
जहतुःthey abandoned/left
जहतुः:
TypeVerb
Rootहा
FormImperfect (Lan), Third, Dual, Parasmaipada
युद्धेin battle
युद्धे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयुद्ध
FormNeuter, Locative, Singular
पाल्यमानौbeing protected
पाल्यमानौ:
Karta
TypeVerb
Rootपाल्य
FormPresent passive participle (शानच्/मान), Masculine, Nominative, Dual
किरीटिनाby the diadem-wearer (Arjuna)
किरीटिना:
Karana
TypeNoun
Rootकिरीटिन्
FormMasculine, Instrumental, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
A
Arjuna (Kirīṭin)
Y
Yudhāmanyu
U
Uttamaujā
P
Pāñcāla

Educational Q&A

The verse highlights martial dharma expressed as steadfast loyalty and disciplined protection: elite warriors accept a protective role (cakrarakṣā) and remain unwavering beside their leader in the chaos of battle.

Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that Yudhāmanyu and Uttamaujā, two Pāñcāla champions, are stationed as Arjuna’s chariot-guards and do not leave him during the fighting, operating under Arjuna’s protection and command.