Shloka 10

Devanagari script

तामापततन्तीं दृष्टवैव गदां रोहिणिनन्दन: । प्रतिघातार्थमस्त्रं वै स्थूणाकर्णमवासृजत्‌,वहाँ गिरती हुई उस गदाको देखते ही उसके प्रतिघात (निवारण)-के लिये रोहिणीनन्दन बलरामजीने स्थूणाकर्ण नामक अस्त्रका प्रयोग किया

Transliteration

tām āpatantīṃ dṛṣṭvaiva gadāṃ rohiṇīnandanaḥ | pratighātārtham astraṃ vai sthūṇākarṇam avāsṛjat |

Translation

Sobald Rohiṇīnandana Balarāma die herabsausende Keule erblickte, schleuderte er zur Abwehr die Waffe namens Sthūṇākarṇa, um den Schlag zu parieren und zu entkräften.

Word by Word

• ताम्: that (her/it) (i.e., the mace)
• ताम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• आपतन्तीम्: falling/descending (towards)
• आपतन्तीम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: आपत् (धातु) → आपतन्ती (वर्तमान-कृदन्त, शतृ)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• दृष्ट्वा: having seen
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) → दृष्ट्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: अव्यय-भाव (क्त्वान्त)

• एव: indeed/just
• Type: Indeclinable
• Root: एव

• गदाम्: mace
• गदाम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: गदा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• रोहिणिनन्दनः: Rohini's son (Balarama)
• रोहिणिनन्दनः: कर्ता
• Type: Noun
• Root: रोहिणी-नन्दन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• प्रतिघातार्थम्: for counter-striking/for repelling
• प्रतिघातार्थम्: प्रयोजन (कर्म-प्रवृत्तिनिमित्त)
• Type: Noun
• Root: प्रतिघात-अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• अस्त्रम्: weapon/missile
• अस्त्रम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अस्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• वै: indeed/verily
• Type: Indeclinable
• Root: वै

• स्थूणाकर्णम्: named 'Sthūṇākarṇa' (pillar-eared) (weapon)
• स्थूणाकर्णम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: स्थूणा-कर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• अवासृजत्: released/let loose
• Type: Verb
• Root: सृज् (धातु) उपसर्ग: अव
• Form: लङ् (अनद्यतन-भूत), प्रथम, एकवचन

Speaker

श्रीवायुदेव उवाच

Characters & Entities

• Vāyudeva
• Balarāma (Rohiṇīnandana)
• gadā (mace)
• Sthūṇākarṇa astra

Educational Q&A

What is the core teaching?

Even in violent contexts like war, action can be framed as restraint and protection: the emphasis here is on neutralizing an incoming threat rather than indulging in uncontrolled aggression.

What is happening in the narrative?

A mace is seen rushing down; Balarāma immediately responds by releasing the Sthūṇākarṇa astra as a countermeasure to block or nullify the mace’s impact.