Shloka 4
दुर्योधन–द्रोणसंवादः
Arjuna-vīrya-prasaṃśā and renewed battle formation
“मित्रवत्सल कर्ण! यही मित्रोंके कर्तव्यपालनका उपयुक्त अवसर आया है। क्रोधमें भरे हुए पांचाल, मत्स्य, केकय तथा पाण्डव महारथी फुफकारते हुए सर्पोके समान भयंकर हो उठे हैं। उनके द्वारा चारों ओरसे घिरे हुए मेरे समस्त महारथी योद्धाओंकी आज तुम समरांगणमें रक्षा करो ।। एते नदन्ति संहृष्टा: पाण्डवा जितकाशिन: । शक्रोपमाश्न बहव: पज्चालानां रथव्रजा:,“देखो, ये विजयसे सुशोभित होनेवाले पाण्डव तथा इन्द्रके समान पराक्रमी बहुसंख्यक पांचाल महारथी कैसे हर्षोत्फुल्ल होकर सिंहनाद कर रहे हैं!
Sañjaya uvāca: Mitravatsala Karṇa! iha mitrāṇāṁ kartavyapālanasyopayukta avasaro 'yaṁ āgataḥ. Krodhabhareṇa pūrṇāḥ pāñcālā matsyā kekayāś ca pāṇḍavā mahārathinaḥ phūtkurvantaḥ sarpā iva bhīṣaṇā babhūvuḥ. Teṣāṁ caturdiśaṁ parivṛtān mama sarvān mahārathān yoddhān adya tvaṁ samarāṅgaṇe rakṣa. Ete nadanti saṁhṛṣṭāḥ pāṇḍavā jitakāśinaḥ; śakropamāś ca bahavaḥ pāñcālānāṁ rathavrajāḥ—paśya, ete vijayena suśobhitāḥ pāṇḍavāḥ tathā śakrasamaparākramā bahusaṅkhyakāḥ pāñcālamahārathāḥ kathaṁ harṣotphullāḥ siṁhanādaṁ kurvanti.
Sañjaya sprach: „O Karṇa, der du den Freunden zugetan bist! Dies ist der rechte Augenblick, die Pflicht eines Freundes zu erfüllen. Die Pañcālas, Matsyas, Kaikeyas und die großen Wagenkämpfer der Pāṇḍavas, vom Zorn geschwollen, sind furchtbar geworden wie zischende Schlangen. Heute, auf dem Schlachtfeld, schütze all meine großen Wagenkrieger, die von ihnen ringsum eingeschlossen sind. Sieh: Diese Pāṇḍavas, vom Glanz des Sieges veredelt, und die zahlreichen Wagenabteilungen der Pañcālas, stark wie Indra, brüllen vor Entzücken!“
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse frames warfare through the lens of relational dharma: Karna is urged to act from mitra-dharma (the duty of friendship) and protect his side’s warriors. It highlights how ethical obligation in the epic is often articulated as loyalty and responsibility toward one’s allies, even amid morally complex conflict.
Sanjaya reports to the blind king that the Pandava-aligned forces—Panchalas, Matsyas, Kekayas, and the Pandava mahārathis—are surging forward in anger, roaring like lions and hissing like serpents. He calls on Karna to defend the Kaurava great warriors who are being surrounded on all sides.