Shloka 28
दुर्योधन–द्रोणसंवादः
Arjuna-vīrya-prasaṃśā and renewed battle formation
दैवमस्य ध्रुवं तत्र साहाय्यायोपपद्यते | “पुरुष अपने मनसे जिस भारको ढोनेका निश्चय करता है, उसमें दैव अवश्य ही उसकी सहायता करता है ।। व्यवसायद्वितीयो5हं मनसा भारमुद्रहन्,“मैं मनसे जिस कार्यईभारका वहन कर रहा हूँ, उसकी सिद्धिमें दृढ़ निश्चय ही मेरा सहायक है। विप्रवर! मैं कृष्ण और सात्यकिसहित समस्त पाण्डवोंको युद्धमें मारनेका निश्चय करके यदि गरज रहा हूँ तो उसमें आपका क्या नष्ट हुआ जा रहा है?
daivam asya dhruvaṁ tatra sāhāyyāyopapadyate |
Sañjaya sprach: In einem solchen Unternehmen tritt das Schicksal (der göttliche Faktor) gewiss und standhaft als Beistand hervor. Der Sinn ist: Wenn ein Mensch im Geist beschließt, eine schwere Last zu tragen, dann stützt die Vorsehung diesen festen Entschluss—ein Gedanke, der hier herangezogen wird, um unbeirrbare Entschlossenheit inmitten der brutalen Ethik des Krieges zu rechtfertigen.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse asserts a Mahābhārata theme: when human effort is backed by steady inner resolve, the factor called daiva (providence) aligns as support. It frames success as arising from the conjunction of determination (puruṣakāra) and destiny (daiva).
Sañjaya, narrating the battlefield events of Droṇa Parva, reports a statement that emphasizes unwavering determination in war: the speaker claims that once a heavy task is mentally undertaken, providence itself becomes an ally—used to bolster confidence and justify pressing forward in the conflict.