Shloka 2
धृतराष्ट्र–संजय संवादः: कर्ण–घटोत्कचयोर्निशायुद्धवर्णनम्
Dhṛtarāṣṭra–Sañjaya Dialogue: Description of the Night Engagement of Karṇa and Ghaṭotkaca
संजय उवाच विरथो भीमसेनो वै कर्णवाक्ृशल्यपीडित: । अमर्षवशमापन्न: फाल्गुनं वाक्यमब्रवीत्,संजयने कहा--राजन्! रथहीन भीमसेन कर्णके वाग्बाणोंसे पीड़ित हो अमर्षके वशीभूत हो गये थे। वे अर्जुनसे इस प्रकार बोले--
sañjaya uvāca
viratho bhīmaseno vai karṇa-vāk-śalya-pīḍitaḥ |
amarṣa-vaśam āpannaḥ phālgunaṁ vākyam abravīt ||
Sañjaya sprach: „O König! Bhīmasena, nun ohne seinen Wagen und gepeinigt von Karṇas spitzen Worten, die wie ein Speer trafen, geriet in den Bann wilder Empörung. Von verletztem Stolz und Zorn überwältigt, wandte er sich mit folgenden Worten an Phālguna (Arjuna)—“
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how harsh, piercing speech can wound as powerfully as weapons, and how anger born of insult can seize even a great warrior—implying the ethical weight of restraint in speech and the need for self-mastery amid conflict.
In the Drona Parva battle context, Bhīma has become chariotless and is mentally shaken by Karṇa’s cutting taunts; overwhelmed by indignation, he turns to Arjuna (Phālguna) and begins to speak.