Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

Droṇa’s sweeping assault and the Abhimanyu–Jayadratha close-quarters episode (द्रोणस्य भीषणव्यचरितम् / सौभद्र-जयद्रथ-संनिपातः)

विष्णुर्वा सहितो देवैर्न त्वां प्राप्स्पत्यसौ मृथे । मयि जीवति राजेन्द्र न भयं कर्तुमहसि,आप्तैराशु परिज्ञातं भारद्वाजचिकीर्षितम्‌ । संजय कहते हैं--राजन्‌! जब द्रोणाचार्यने कुछ अन्तर रखकर राजा युधिष्ठछिरको कैद करनेकी प्रतिज्ञा कर ली, तब आपके सैनिकोंने युधिष्ठिरके पकड़े जानेका उद्योग सुनकर जोर-जोरसे सिंहनाद करना और भुजाओंपर ताल ठोंकना आरम्भ किया। भरतनन्दन! उस समय धर्मराज युधिष्छिरने शीघ्र ही अपने विश्वसनीय गुप्तचरोंद्वारा यथायोग्य सारी बातें पूर्णरूपसे जान लीं कि द्रोणाचार्य क्या करना चाहते हैं

sañjaya uvāca |

viṣṇur vā sahito devair na tvāṁ prāpsyaty asau mṛdhe |

mayi jīvati rājendra na bhayaṁ kartum arhasi |

āptair āśu parijñātaṁ bhāradvāja-cikīrṣitam ||

Sañjaya sprach: „O König, selbst Viṣṇu persönlich, auch wenn er von den Göttern begleitet wäre, vermöchte dich in der Schlacht nicht zu ergreifen. Solange ich lebe, o Bester der Könige, sollst du der Furcht keinen Raum geben. Zudem wurde die Absicht des Sohnes Bhāradvājas (Droṇa) durch vertrauenswürdige Kundschafter rasch und zuverlässig erkannt.“

विष्णुःVishnu
विष्णुः:
Karta
TypeNoun
Rootविष्णु
FormMasculine, Nominative, Singular
वाor/even
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
सहितःaccompanied (by)
सहितः:
TypeAdjective
Rootसहित
FormMasculine, Nominative, Singular
देवैःby/with the gods
देवैः:
Karana
TypeNoun
Rootदेव
FormMasculine, Instrumental, Plural
not
:
TypeIndeclinable
Root
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma
TypePronoun
Rootत्वद्
FormMasculine, Accusative, Singular
प्राप्स्यतिwill reach/attain (capture)
प्राप्स्यति:
TypeVerb
Rootप्र-आप्
FormSimple Future (Luṭ), 3rd, Singular
असौthat one (he)
असौ:
Karta
TypePronoun
Rootअसद्/असौ (सर्वनाम)
FormMasculine, Nominative, Singular
मृथेin battle
मृथे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमृध
FormMasculine, Locative, Singular
मयिin me / while I
मयि:
Adhikarana
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormLocative, Singular
जीवतिliving (while alive)
जीवति:
TypeAdjective
Rootजीवत्
FormŚatṛ (present active participle), Masculine, Locative, Singular
राजेन्द्रO king of kings
राजेन्द्र:
TypeNoun
Rootराजेन्द्र
FormMasculine, Vocative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
भयम्fear
भयम्:
Karma
TypeNoun
Rootभय
FormNeuter, Accusative, Singular
कर्तुम्to do/to make
कर्तुम्:
TypeVerb
Rootकृ
FormTumun (infinitive), Active
अर्हसिyou ought/should
अर्हसि:
TypeVerb
Rootअर्ह्
FormPresent (Laṭ), 2nd, Singular
आप्तैःby trusted (ones)
आप्तैः:
Karana
TypeAdjective
Rootआप्त
FormMasculine, Instrumental, Plural
आशुquickly
आशु:
TypeIndeclinable
Rootआशु
परिज्ञातम्was fully known/ascertained
परिज्ञातम्:
TypeVerb
Rootपरि-ज्ञा
FormKta (past passive participle), Neuter, Nominative, Singular
भारद्वाजof Bharadvaja (i.e., Drona)
भारद्वाज:
TypeNoun
Rootभारद्वाज
FormMasculine, Genitive, Singular
चिकीर्षितम्intended act/what he wished to do
चिकीर्षितम्:
TypeNoun
Rootचिकीर्षित
FormKta (PPP from desiderative stem of √कृ: चिकीर्ष-), Neuter, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Dhṛtarāṣṭra (implied addressee: rājendra)
V
Viṣṇu
D
Devas (the gods)
B
Bhāradvāja’s son (Droṇa)