Shloka 2436
भूरिश्रवसः गर्हा, प्रायोपवेशः, सात्यकिकृतशिरच्छेदः
Bhūriśravas’s Censure, Prāyopaveśa, and Sātyaki’s Beheading
आप्लुतश्न ततो यान॑ चित्रसेनस्थ धन्विन: । राजन! सात्यकिके श्रेष्ठ बाणोंद्वारा समरांगणमें क्षत-विक्षत होकर आपका पुत्र दुर्योधन सहसा भागा और थधनुर्धर चित्रसेनके रथपर जा चढ़ा
āplutaś ca tato yānaṃ citrasenastha-dhanvinaḥ | rājan sātyaki-keśreṣṭha-bāṇair dvārā samarāṅgaṇe kṣata-vikṣataḥ san tava putro duryodhanaḥ sahasā bhāgaḥ, citrasena-dhanurdharasya rathaṃ samāruhya ||
Sañjaya sprach: O König, da floh dein Sohn Duryodhana—auf dem Schlachtfeld von den Pfeilen Sātyakis, des Vorzüglichsten unter den Kämpfern, verwundet und zerfetzt—plötzlich und bestieg den Wagen des Bogenschützen Citraseṇa. Der Augenblick zeigt, wie im Krieg der Stolz vor überlegener Tapferkeit zusammenbricht und wie der Wille zu überleben selbst den Königssohn dazu treiben kann, bei einem Verbündeten Zuflucht zu suchen, statt standzuhalten und seine prahlerische Entschlossenheit zu wahren.
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the ethical tension between kṣatriya ideals (steadfastness, facing danger) and the human impulse for self-preservation. It also shows how arrogance and overconfidence can collapse under real adversity, forcing reliance on others.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that Duryodhana, badly wounded by Sātyaki’s arrows, abruptly retreats from the fight and mounts the chariot of the archer Citraseṇa, seeking immediate protection and support.