Shloka 2
भीमसेन-दुर्योधन-प्रहारः तथा घटोत्कचमायाप्रादुर्भावः | Bhīmasena–Duryodhana Clash and the Manifestation of Ghaṭotkaca’s Māyā
ततः शब्दो महानासीत् सैन्ययोरुभयोर्नुप । निर्गच्छमानयो: संख्ये सागरप्रतिमो महान्,महाराज! वे दोनों सेनाएँ जब युद्धके लिये शिविर्से बाहर निकलने लगीं, उस समय संग्रामभूमिमें महासागरकी गर्जनाके समान महान् घोष होने लगा
tataḥ śabdo mahān āsīt sainyayor ubhayor nṛpa | nirgacchamānayoḥ saṅkhye sāgara-pratimo mahān ||
Sañjaya sprach: Dann, o König, als beide Heere auszogen, um sich in der Schlacht zu begegnen, erhob sich von beiden Seiten ein gewaltiges Dröhnen—weit und tief wie das Donnern des Ozeans. Der Vers rahmt den kommenden Konflikt nicht als privaten Streit, sondern als welterschütterndes Ereignis, in dem kollektiver Wille und Kriegswucht über die Kontrolle des Einzelnen hinaus anschwellen.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how war amplifies human intention into an overwhelming collective force—symbolized by an ocean-like roar—inviting reflection on responsibility, restraint, and the ethical weight of mass conflict.
As both armies leave their camps and move out to form up for battle, a huge, ocean-like clamour rises across the battlefield; Sañjaya reports this to King Dhṛtarāṣṭra to convey the scale and intensity of the moment.