Previous Verse
Next Verse

Shloka 37

Irāvān-nidhana-anantaraṃ Ghaṭotkaca-nādaḥ

After Irāvān’s fall: Ghaṭotkaca’s roar and the clash with Duryodhana

भूरिश्रवास्तु समरे धृष्टकेतुं महारथम्‌ । हतसूतहयं चक्रे विरथं सायकोत्तमै:,तब भूरिश्रवाने समरभूमिमें उत्तम सायकोंद्वारा महारथी धृष्टकेतुके घोड़ों और सारथिको मारकर उन्हें रथहीन कर दिया

sañjaya uvāca |

bhūriśravāstu samare dhṛṣṭaketuṃ mahāratham |

hatasūtahayaṃ cakre virathaṃ sāyakottamaiḥ ||

Sañjaya sprach: Mitten im Kampf erschoss Bhūriśravas mit vortrefflichen Pfeilen den Wagenlenker und die Pferde des großen Wagenkämpfers Dhṛṣṭaketu und machte ihn so wagenlos.

भूरिश्रवाःBhūrishravas
भूरिश्रवाः:
Karta
TypeNoun
Rootभूरिश्रवस्
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
समरेin battle
समरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसमर
FormMasculine, Locative, Singular
धृष्टकेतुम्Dhṛṣṭaketu
धृष्टकेतुम्:
Karma
TypeNoun
Rootधृष्टकेतु
FormMasculine, Accusative, Singular
महारथम्the great chariot-warrior
महारथम्:
Karma
TypeNoun
Rootमहारथ
FormMasculine, Accusative, Singular
हतhaving slain / with ... slain
हत:
TypeAdjective
Rootहन्
Formक्त (past passive participle), Masculine, Accusative, Singular
सूतcharioteer
सूत:
Karma
TypeNoun
Rootसूत
FormMasculine, Accusative, Singular
हयम्horse
हयम्:
Karma
TypeNoun
Rootहय
FormMasculine, Accusative, Singular
चक्रेmade
चक्रे:
TypeVerb
Rootकृ
Formलिट् (perfect), Third, Singular, Ātmanepada
विरथम्chariotless
विरथम्:
Karma
TypeAdjective
Rootविरथ
FormMasculine, Accusative, Singular
सायकोत्तमैःwith excellent arrows
सायकोत्तमैः:
Karana
TypeNoun
Rootसायकोत्तम
FormMasculine, Instrumental, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
B
Bhūriśravā
D
Dhṛṣṭaketu
S
sūta (charioteer)
H
haya (horses)
R
ratha (chariot)
S
sāyaka (arrows)

Educational Q&A

The verse highlights a battlefield reality within kṣatriya-dharma: victory often comes by disabling an enemy’s means of fighting—here, by killing the charioteer and horses—showing how strategy and force intertwine, even when the outcome is ethically harsh.

Sañjaya reports that Bhūriśravā attacks Dhṛṣṭaketu and, using superior arrows, kills Dhṛṣṭaketu’s charioteer and horses, leaving him without a chariot (viratha), thus placing him at a severe tactical disadvantage.