Shloka 5
भीष्मभीमसमागमः — Bhīṣma–Bhīma Strategic Engagement and Counsel to the King
देशजाश्न हया राजन् स्वारूढा हयसादिभि: । गजेन्द्राश्न मदोद्वृत्ता: प्रभिन्नकरटामुखा:,“राजन मैं, द्रोणाचार्य, शल्य, यदुवंशी कृतवर्मा, अश्वत्थामा, विकर्ण, भगदत्त, सुबलपुत्र शकुनि, अवन्तिदेशके राजकुमार विन्द और अनुविन्द, बाह्लिकदेशीय वीरोंके साथ राजा बाह्नीक, बलवान त्रिगर्तराज, अत्यन्त दुर्जय मगधराज, कोसलनरेश बृहद्वल, चित्रसेन, विविंशति तथा विशाल ध्वजाओंवाले परम सुन्दर कई हजार रथ, घुड़सवारोंसे युक्त देशीय घोड़े, गण्डस्थलसे मदकी धारा बहानेवाले मदोन्मत्त गजराज और भाँति-भाँतिके आयुध एवं ध्वज धारण करनेवाले विभिन्न देशोंके शूरवीर पैदल सैनिक तुम्हारे लिये युद्ध करनेको उद्यत हैं
deśajāś ca hayā rājan svārūḍhā hayasādibhiḥ | gajendrāś ca madoddhṛttāḥ prabhinnakaraṭāmukhāḥ ||
Sañjaya sprach: „O König, da sind auch einheimische Pferde, sicher bestiegen von kundigen Reitern; und mächtige, herrliche Elefanten, vom Musth berauscht, deren Schläfen rinnen und deren Antlitz im Ansturm der Brunst wild und furchterregend ist. All dies steht auf deiner Seite kampfbereit.“
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse primarily serves epic narration rather than a direct moral injunction: it highlights the scale and readiness of martial resources, implicitly reminding the listener that power and preparedness are morally neutral tools whose ethical value depends on the cause (dharma) they serve.
Sañjaya is reporting to King Dhṛtarāṣṭra the battle-ready forces: well-mounted cavalry and rut-maddened war elephants with streaming temples, emphasizing the formidable preparedness of the army.