Shloka 50
भीष्म-युधिष्ठिर-संमर्दः
Bhīṣma’s Pressure on Yudhiṣṭhira; Śikhaṇḍī’s Approach; Evening Withdrawal
अश्वान् मनोजवांस्तस्य कर्बुरान् वातरंहस: । जघान निशितैस्तूर्ण सर्वान् द्वादशभि: शरै:,दुष्कर्णके घोड़े मन और वायुके समान वेगशाली थे। उनका रंग चितकबरा था। शतानीकने बारह तीखे बाणोंसे उन सब घोड़ोंको भी तुरंत मार डाला
sañjaya uvāca |
aśvān manojavāṁs tasya karburān vātarāṁhasaḥ |
jaghāna niśitais tūrṇaṁ sarvān dvādaśabhiḥ śaraiḥ ||
Sañjaya sprach: Seine Pferde — schnell wie der Gedanke und rasch wie der Wind, von gesprenkelter Farbe — wurden allesamt sogleich von scharfen Pfeilen niedergestreckt, zwölf an der Zahl. Die Szene zeigt die erbarmungslose Wirksamkeit kriegerischer Kunst: Selbst die edle Kraft erlesener Rosse wird im unerbittlichen Kalkül des Krieges jäh beendet.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the harsh reality of war: excellence and beauty (swift, well-bred horses) do not protect one from destruction. It invites reflection on the ethical cost of battle and the impermanence of worldly power.
Sanjaya reports that the opponent’s dappled, wind-swift horses are swiftly killed by sharp arrows—twelve in total—disabling the chariot by taking down its team.