Shloka 3
Adhyāya 74 (Book 6, Bhīṣma-parva): Bhīma–Duryodhana re-engagement and afternoon escalation
सिंहलाड्गूलमाकाशे ज्वलन्तमिव पर्वतम् | असज्जमान वृक्षेषु धूमकेतुमिवोत्थितम्,महाराज! अर्जुनका ध्वज सिंहपुच्छके समान वानरकी पूँछसे युक्त था। वह प्रज्वलित पर्वत-सा दिखायी देता था। वृक्षोंमें कहीं भी अटकता नहीं था। आकाशमें उदित हुए धूमकेतु-सा दृष्टिगोचर होता था। वह अनेक रंगोंसे सुशोभित, विचित्र, दिव्य एवं वानर- चिह्से युक्त था। इस प्रकार हमने गाण्डीवधारी अर्जुके उस ध्वजको उस समय देखा
sañjaya uvāca | siṁhalāḍgūlam ākāśe jvalantam iva parvatam | asajjamānaṁ vṛkṣeṣu dhūmaketum ivotthitam, mahārāja |
Sañjaya sprach: „O König, Arjunas Banner — geschmückt mit dem Zeichen des Affen und mit einem schweifartigen Ende wie ein Löwenschwanz — erschien am Himmel wie ein lodernder Berg. Es glitt dahin, ohne sich in den Bäumen zu verfangen, und war zu sehen, als stiege es wie ein Komet empor. So erblickten wir damals das wunderbare, vielfarbige, göttliche Feldzeichen Arjunas, des Trägers der Gāṇḍīva.“
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores how righteous power is portrayed through auspicious, divinely charged symbols: Arjuna’s standard, marked by the monkey emblem (Hanumān), signifies protection, steadfastness, and moral confidence in a dharma-aligned battle.
Sañjaya narrates to King Dhṛtarāṣṭra the striking appearance of Arjuna’s banner on the battlefield—likening it to a blazing mountain and a rising comet—emphasizing its divine, many-colored, wondrous presence and its monkey emblem.