Shloka 3
तस्मिन्नाकुलसंग्रामे वर्तमाने महाभये । अभवत् तुमुल: शब्द: संस्पृशन् गगनं महत्,उस अत्यन्त भयानक घमासान युद्धमें बड़ा भयंकर कोलाहल होने लगा, जिससे अनन्त आकाश गूँज उठा
tasminn ākula-saṅgrāme vartamāne mahābhaye | abhavat tumulaḥ śabdaḥ saṁspṛśan gaganaṁ mahat ||
Sañjaya sprach: Als jene verworrene, chaotische Schlacht inmitten großen Schreckens tobte, erhob sich ein ohrenbetäubender Lärm, so gewaltig, als schlüge er an den weiten Himmel und erfüllte ihn. Der Vers betont die moralische Atmosphäre des Krieges: Wenn Dharma auf dem Schlachtfeld mit Waffen bestritten wird, spiegelt der äußere Lärm die innere Erschütterung—Furcht, Raserei und den Zusammenbruch gewöhnlicher menschlicher Ordnung.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse conveys that war generates not only physical destruction but also an atmosphere of moral and psychological turmoil. The overwhelming noise symbolizes the disorientation and fear that arise when human beings enter a state where ordinary restraints and clarity are shaken.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that the battle has become intensely chaotic and terrifying, and that a tremendous roar has arisen—so great it seems to reverberate through the entire sky.