Shloka 23
Adhyāya 70: Sātyaki’s Arrow-Display and the Bhūriśravas Engagement; Twilight Withdrawal
इस प्रकार इन भगवान् गोविन्दको तुम आचार्य, पिता और गुरु समझो। भगवान् श्रीकृष्ण जिसके ऊपर प्रसन्न हो जाय, वह अक्षय लोकोंपर विजय पा जाता है ।। यश्चैवैनं भयस्थाने केशवं शरणं व्रजेत् । सदा नर: पठंश्रेदं स्वस्तिमान् स सुखी भवेत्,जो मनुष्य भयके समय इन भगवान् श्रीकृष्णकी शरण लेता है और सर्वदा इस स्तुतिका पाठ करता है, वह सुखी एवं कल्याणका भागी होता है
bhīṣma uvāca | evaṃ prakāreṇa imaṃ bhagavantaṃ govindaṃ tvam ācārya-pitṛ-guru-saṃjñaṃ manyasva | bhagavān śrīkṛṣṇo yasya upari prasanno bhavati sa akṣayān lokān jitvā vijayī bhavati || yaś caiva enaṃ bhaya-sthāne keśavaṃ śaraṇaṃ vrajet | sadā naraḥ paṭhan stotram idaṃ svastimān sa sukhī bhavet ||
Bhīṣma sprach: «Darum betrachte diesen gesegneten Govinda als deinen Lehrer, als deinen Vater und als deinen geistlichen Führer. Wem der Herr Śrī Kṛṣṇa wohlgefällig ist, der erlangt unfehlbaren Sieg über die unvergänglichen Welten. Und wer in der Stunde der Furcht bei Keśava Zuflucht nimmt und dieses Loblied unablässig rezitiert, der wird glücklich und lebt in Wohlergehen.»
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches śaraṇāgati (taking refuge) in Krishna: treat Govinda as the highest guide—teacher, father, and guru. Divine grace (prasāda) is presented as the decisive source of safety, well-being, and even ‘unfailing victory’; regular remembrance and recitation of praise are framed as ethical-spiritual disciplines that steady the mind in fear.
Bhishma, speaking within the Bhishma Parva context of the Kurukshetra war, commends Krishna’s supreme status and protective power. He concludes by prescribing a practical response for crisis: in fearful situations one should take refuge in Keshava and recite this hymn, which Bhishma declares brings happiness and auspiciousness.