Shloka 526
Arjuna’s Advance toward Bhīṣma; The Gāṇḍīva’s Signal and the Armies’ Convergence (भीष्माभिमुखगमनम् — गाण्डीवनिर्घोष-ध्वजवर्णनम्)
मूर्च्याभिपरीतात्मा ध्वजरयष्टिं समाश्रयत् । राजा भगदत्तसे इस प्रकार अत्यन्त घायल किये गये महाधनुर्धर महारथी भीमसेनने मूच्छसे व्याप्त हो ध्वजका डंडा थाम लिया
sañjaya uvāca | mūrchyābhiparītātmā dhvajarayaṣṭiṃ samāśrayat |
Sañjaya sprach: Von Ohnmacht überwältigt, das Bewusstsein umnachtet, klammerte er sich an den Fahnenmast, um Halt zu finden. Selbst Bhimasena, der große Bogenschütze und vornehmste Wagenkämpfer, von König Bhagadatta im Gedränge der Schlacht schwer verwundet, wurde von Schwäche und Schwindel ergriffen und musste sich an den Mast halten.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical realism of war: even the strongest warrior can be overcome by pain and exhaustion, so true steadiness lies in endurance and humility rather than mere bravado.
Sañjaya reports that a warrior, overwhelmed by swooning from wounds, steadies himself by grasping the chariot’s banner-staff, indicating a momentary collapse and recovery amid intense fighting.