Next Verse

Shloka 1

Arjuna’s Advance toward Bhīṣma; The Gāṇḍīva’s Signal and the Armies’ Convergence (भीष्माभिमुखगमनम् — गाण्डीवनिर्घोष-ध्वजवर्णनम्)

अपन करा बछ। अर 2 चतु:षष्टितमो<5 ध्याय: भीमसेन और घटोत्कचका पराक्रम, कौरवोंकी पराजय तथा चौथे दिनके युद्धकी समाप्ति संजय उवाच ततो भूरिश्रवा राजन्‌ सात्यकिं नवशि: शरै: । प्राविध्यद्‌ भृशसंक्रुद्धस्तोत्रैरिव महाद्विपम्‌,संजय कहते हैं--राजन्‌! तब भूरिश्रवाने अत्यन्त क़रुद्ध होकर सात्यकिको नौ बाणोंसे उसी प्रकार बींध डाला, जैसे महान्‌ गजराजको अंकुशोंद्वारा पीड़ित किया जाता है

sañjaya uvāca | tato bhūriśravā rājan sātyakiṁ navaśiḥ śaraiḥ | prāvidhyad bhṛśa-saṁkruddhas totrair iva mahādvipam ||

Sañjaya sprach: Dann, o König, durchbohrte Bhūriśravas—von wilder Wut ergriffen—Sātyaki mit neun Pfeilen, wie man einen großen Elefanten mit scharfen Elefantenhaken antreibt und lenkt. Der Vers zeigt, wie Zorn auf dem Schlachtfeld Können in Grausamkeit verwandelt und die Gewalt des Krieges weiter anheizt.

संजयःSanjaya
संजयः:
Karta
TypeNoun
Rootसंजय
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
भूरिश्रवाःBhūrishravas
भूरिश्रवाः:
Karta
TypeNoun
Rootभूरिश्रवस्
FormMasculine, Nominative, Singular
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
सात्यकिम्Sātyaki
सात्यकिम्:
Karma
TypeNoun
Rootसात्यकि
FormMasculine, Accusative, Singular
नवभिःwith nine
नवभिः:
Karana
TypeAdjective
Rootनव
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
शरैःwith arrows
शरैः:
Karana
TypeNoun
Rootशर
FormMasculine, Instrumental, Plural
प्राविध्यत्pierced, struck
प्राविध्यत्:
TypeVerb
Rootव्यध्
FormImperfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
भृशम्exceedingly, greatly
भृशम्:
TypeIndeclinable
Rootभृशम्
संक्रुद्धःenraged
संक्रुद्धः:
TypeAdjective
Rootसंक्रुद्ध
FormMasculine, Nominative, Singular
तोत्रैःwith goads
तोत्रैः:
Karana
TypeNoun
Rootतोत्र
FormNeuter, Instrumental, Plural
इवlike, as if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
महाद्विपम्a great elephant
महाद्विपम्:
Karma
TypeNoun
Rootमहाद्विप
FormMasculine, Accusative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Dhṛtarāṣṭra
B
Bhūriśravas
S
Sātyaki
A
arrows (śara)
E
elephant-goad/ankusha (totra)
G
great elephant (mahādvipa)