Shloka 28
Dhṛtarāṣṭra’s Anxiety and Bhīṣma’s Theological Explanation of Pāṇḍava Invincibility
Book 6, Chapter 61
Devanagari script
प्रशशाम रजो भौम॑ व्युक्षितं रणशोणितै: । दिशश्व विमला: सर्वा: सम्बभूवुर्जनेश्वर
Transliteration
praśaśāma rajo bhaumaṁ vyukṣitaṁ raṇaśoṇitaiḥ | diśaś ca vimalāḥ sarvāḥ sambabhūvur janeśvara ||
Translation
Sañjaya sprach: Der Staub, der von der Erde aufgewirbelt worden war, legte sich, vom Blut der Schlacht durchnässt; und alle Himmelsrichtungen wurden klar und makellos, o Herr der Menschen. Das Bild deutet auf eine düstere Ruhe nach der Gewalt: Die Natur selbst kommt zur Ruhe, sobald der Taumel des Kampfes seine Kraft verbraucht hat.
Word by Word
प्रशशामsubsided, became calm
प्रशशाम:
Karta
TypeVerb
Rootशम् (शमुँ उपशमे)
Formलिट् (परोक्षभूत/परफेक्ट), 3, singular, परस्मैपदम्
रजःdust
रजः:
Karta
TypeNoun
Rootरजस्
Formneuter, nominative, singular
भौमम्earthy, of the ground
भौमम्:
Karta
TypeAdjective
Rootभौम
Formneuter, nominative, singular
व्युषितम्settled/laid (down), having stayed (i.e., no longer rising)
व्युषितम्:
Karta
TypeAdjective
Rootवि + वस् (वसँ निवासे) → व्युषित (कृदन्त)
Formneuter, nominative, singular, क्त (past passive participle)
रणशोणितैःwith the blood of battle
रणशोणितैः:
Karana
TypeNoun
Rootरण-शोणित
Formneuter, instrumental, plural
दिशःdirections, quarters
दिशः:
Karta
TypeNoun
Rootदिश्
Formfeminine, nominative, plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
विमलाःclear, spotless
विमलाः:
Karta
TypeAdjective
Rootविमल
Formfeminine, nominative, plural
सर्वाःall
सर्वाः:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
Formfeminine, nominative, plural
सम्बभूवुःbecame, came to be
सम्बभूवुः:
Karta
TypeVerb
Rootसम् + भू (भू सत्तायाम्)
Formलिट् (परोक्षभूत/परफेक्ट), 3, plural, परस्मैपदम्
जनईश्वरO lord of men (king)
जनईश्वर:
TypeNoun
Rootजन-ईश्वर
Formmasculine, vocative, singular
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaJ
janeśvara (the king addressed, i.e., Dhṛtarāṣṭra)E
earth (bhūmi)D
directions (diś)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes