Shloka 4
हिमवान् हेमकूटश्व निषधश्च नगोत्तम: । नीलश्न वैदूर्यमय: श्वेतश्न शशिसंनिभ:,उनके नाम इस प्रकार हैं--हिमवान, हेमकूट, पर्वतश्रेष्ठ निषध, वैदूर्यमणिमय नीलगिरि, चन्द्रमाके समान उज्ज्वल श्वेतगिरि तथा सब धातुओंसे सम्पन्न होकर विचित्र शोभा धारण करनेवाला शुंगवान् पर्वत। राजन! ये छः: पर्वत सिद्धों तथा चारणोंके निवास स्थान हैं
sañjaya uvāca |
himavān hemakūṭaś ca niṣadhaś ca nagottamaḥ |
nīlaś ca vaidūryamayaḥ śvetaś ca śaśisaṃnibhaḥ |
Sañjaya sprach: „Himavān, Hemakūṭa und Niṣadha—der vornehmste unter den Bergen—sowie Nīla, aus vaidūrya (einem lapisartigen Edelstein) gebildet, und Śveta, strahlend wie der Mond.“ In dieser Schilderung erscheinen die Berge als erhabene, lichtvolle Wohnstätten—würdig als Aufenthaltsorte vollendeter Wesen—und machen spürbar, dass die Welt des Krieges in eine weite, heilige Geographie eingebettet ist, die von höheren Lebensordnungen bewohnt wird.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a sacred, ordered cosmos: even amid the war narrative, the Mahābhārata situates events within a vast moral and spiritual universe, where exalted places are associated with purity, radiance, and the presence of perfected beings.
Sañjaya is describing prominent mountains by name and distinctive qualities (golden-peaked, gem-like, moon-bright), as part of a broader geographical/cosmological enumeration that frames the epic’s setting.