Shloka 44
Daiva–Puruṣakāra Discourse and the Elephant-Corps Engagement (भीमगजानीक-सम्भ्रान्ति)
अश्ववन्देषु नागेषु रथानीकेषु चाभि भू: । पदातीनां च संघेषु विनिघ्नन् शोणितोक्षित:,शक्तिशाली भीमसेन घोड़ों, हाथियों, रथों और पैदलोंके समूहोंमें घुसकर सबका संहार करते हुए रक्तसे भीग गये
aśvavandeṣu nāgeṣu rathānīkeṣu cābhibhūḥ | padātīnāṃ ca saṃgheṣu vinighnan śoṇitokṣitaḥ ||
Sañjaya sprach: Er überwältigte die Reihen der Pferde und Elefanten, brach in die Formationen der Streitwagen und in die Massen der Fußsoldaten ein und streckte sie unablässig nieder—sein Leib war von Blut getränkt. Der Vers betont die düstere moralische Last der Pflicht im Krieg: Tapferkeit und Wirksamkeit werden gezeigt, doch die Szene ist vom Preis der Gewalt durchdrungen.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the warrior’s effectiveness in battle while implicitly pointing to the ethical gravity of war: even when action aligns with kṣatriya-duty, it is inseparable from suffering and bloodshed, inviting reflection on responsibility and consequence.
Sañjaya describes a fierce assault in which the warrior breaks into enemy groupings—cavalry, elephants, chariot-units, and infantry masses—cutting them down so extensively that he becomes drenched in blood.