Shloka 34
Daiva–Puruṣakāra Discourse and the Elephant-Corps Engagement (भीमगजानीक-सम्भ्रान्ति)
भानुमन्तं ततो भीम: प्राद्रवत् पुरुषर्षभ: । इस प्रकार पुरुषश्रेष्ठ भीमसेनने रणक्षेत्रमें उन चौदह तोमरोंको काटकर भानुमानपर धावा किया ।। ३३ ह || भानुमांस्तु ततो भीमं॑ शरवर्षेण च्छादयन्
sañjaya uvāca | bhānumantaṃ tato bhīmaḥ prādravat puruṣarṣabhaḥ | bhānumāṃs tu tato bhīmaṃ śaravarṣeṇa cchādayan |
Sañjaya sprach: Dann stürmte Bhīma, der Stier unter den Männern, geradewegs auf Bhānumān los. Doch Bhānumān antwortete, indem er Bhīma mit einem Regen von Pfeilen bedeckte. Im ethischen Rahmen der Kriegserzählung hebt der Vers das kṣātra-dharma hervor: Nachdem ein Kämpfer heranfliegende Waffen unschädlich gemacht hat, schreitet er ohne Zögern voran, während der Gegner mit disziplinierter, kunstvoller Gegenwehr antwortet statt zu weichen.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores kṣātra-dharma: a warrior meets aggression with steadiness—Bhima advances boldly after overcoming weapons, while Bhanuman responds with controlled martial force (a measured counterattack), reflecting duty-bound courage rather than fear or cruelty.
Sanjaya describes a duel sequence: Bhima rushes toward Bhanuman, and Bhanuman counters by blanketing Bhima with a dense volley of arrows, intensifying the close combat on the battlefield.