Shloka 3

Saubhadra under Concentrated Assault; Pārṣata’s Intervention and Escalation

Devanagari script

भीष्मो हि समरे क्रुद्धो हन्याल्लोकां श्वराचरान्‌ । स कथं पाण्डवं युद्धे नातरत्‌ संजयौजसा,संजय! भीष्म रणक्षेत्रमें कुपित हो जायँ तो वे चराचर प्राणियोंसहित सम्पूर्ण लोकोंको मार सकते हैं। फिर वे अपने पराक्रमद्वारा युद्धमें पाण्डुकुमार अर्जुनसे क्‍यों न पार पा सके?

Transliteration

bhīṣmo hi samare kruddho hanyāl lokān sacarācarān | sa kathaṁ pāṇḍavaṁ yuddhe nātarat sañjayaujasā, sañjaya |

Translation

Dhṛtarāṣṭra sprach: „Sañjaya! Wenn Bhīṣma im Kampf erzürnt, könnte er ganze Welten erschlagen, mitsamt allem Beweglichen und Unbeweglichen. Wie also vermochte er, aus eigener Kraft, Arjuna, den Sohn Pāṇḍus, in diesem Krieg nicht zu überwinden?“

Word by Word

• भीष्मः: Bhishma
• भीष्मः: Karta
• Type: Noun
• Root: भीष्म
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• हि: indeed/for
• Type: Indeclinable
• Root: हि

• समरे: in battle
• समरे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: समर
• Form: Masculine, Locative, Singular

• क्रुद्धः: angered
• Type: Adjective
• Root: क्रुद्ध
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• हन्यात्: would/could slay
• Type: Verb
• Root: हन्
• Form: Optative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada

• लोकान्: worlds/peoples
• लोकान्: Karma
• Type: Noun
• Root: लोक
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• चराचरान्: moving and unmoving (beings)
• चराचरान्: Karma
• Type: Adjective
• Root: चराचर
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• सः: he
• सः: Karta
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• कथम्: how/why
• Type: Indeclinable
• Root: कथम्

• पाण्डवम्: the Pandava (Arjuna)
• पाण्डवम्: Karma
• Type: Noun
• Root: पाण्डव
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• युद्धे: in the battle
• युद्धे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: युद्ध
• Form: Neuter, Locative, Singular

• न: not
• Type: Indeclinable
• Root: न

• अतरत्: crossed over/overcame
• Type: Verb
• Root: तॄ
• Form: Imperfect (Lan), 3rd, Singular, Parasmaipada

• संजय: O Sanjaya
• Type: Noun
• Root: संजय
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• ओजसा: by strength/valor
• ओजसा: Karana
• Type: Noun
• Root: ओजस्
• Form: Neuter, Instrumental, Singular

Speaker

धृतराष्ट उवाच

Characters & Entities

• Dhṛtarāṣṭra
• Bhīṣma
• Arjuna
• Sañjaya
• Pāṇḍavas
• battlefield (raṇa-kṣetra/samara)