Shloka 38
भीष्मपर्व — अध्याय 54: फल्गुन-प्रतिरोधः, सौबली-व्यूह-विध्वंसः, दुर्योधन-भीष्म-संवादः
सर्वानद्य रणे दृप्तान् प्रतियोत्स्यामि पार्थिव । तब धृष्टद्युम्नने सबका हर्ष बढ़ाते हुए कहा--'पार्थ! मुझे भगवान् शंकरने पहलेसे ही द्रोणाचार्यका काल बनाकर उत्पन्न किया है। पृथ्वीपते! आज समरांगणमें मैं भीष्म, कृपाचार्य, द्रोणाचार्य, शल्य तथा जयद्रथ--इन समस्त अभिमानी योद्धाओंका सामना करूँगा” || ३६-३७ ह ।। अथोत्क्ुष्टं महेष्वासै: पाण्डवैर्युद्धदुर्मदै:,यह सुनकर युद्धके लिये उन्मत्त रहनेवाले महान् धनुर्धर पाण्डवोंने उच्चस्वरमें सिंहनाद किया तथा शत्रुसूदन नृपश्रेष्ठ द्रुपदपुत्र धृष्टद्युम्नके इस प्रकार युद्धके लिये उद्यत होनेपर कुन्तीकुमार युधिष्ठिरने सेनापति ट्रुपदकुमारसे पुन: इस प्रकार कहा--
sañjaya uvāca |
sarvān adya raṇe dṛptān pratiyotsyāmi pārthiva |
atha dhṛṣṭadyumnena sarveṣāṃ harṣaṃ vardhayatā uktam—
“pārtha! māṃ bhagavān śaṅkaraḥ pūrvam eva droṇācāryasya kālaṃ kṛtvā janayāmāsa |
pṛthvīpate! adya samarāṅgaṇe ’haṃ bhīṣmaṃ kṛpācāryaṃ droṇācāryaṃ śalyaṃ jayadrathaṃ ca—etān sarvān abhimānino yodhān pratiyotsye” ||
atha utkruṣṭaṃ maheṣvāsaiḥ pāṇḍavair yuddha-durmadāiḥ |
iti śrutvā yuddhāya mattā mahā-dhanurdharāḥ pāṇḍavāḥ uccaiḥ siṃhanādaṃ cakruḥ |
śatru-sūdana nṛpa-śreṣṭha drupada-putra dhṛṣṭadyumne evaṃ yuddhāya udyate sati kuntī-kumāra yudhiṣṭhiraḥ senāpatiṃ drupada-kumāraṃ punaḥ evam uvāca—
Sañjaya sprach: „O König, heute werde ich in der Schlacht all jenen übermütigen Kriegern entgegentreten.“ Da erklärte Dhṛṣṭadyumna, die Freude aller steigernd: „O Pārtha! Schon vor langer Zeit hat der Herr Śaṅkara mich hervorgebracht und mich zum vorherbestimmten Tod Droṇācāryas gemacht. O Herr der Erde! Heute auf dem Feld der Schlacht werde ich Bhīṣma, Kṛpācārya, Droṇācārya, Śalya und Jayadratha entgegentreten — all diesen stolzen Kämpfern.“ Als die Pāṇḍava dies hörten — große Bogenschützen, berauscht vom Kampfesdrang — stießen sie ein lautes Löwengebrüll aus. Und als Dhṛṣṭadyumna, der Sohn Drupadas, der feindbezwingende Fürst, kampfbereit dastand, redete Yudhiṣṭhira, Kuntīs Sohn, jenen Heerführer, den Sohn Drupadas, abermals mit folgenden Worten an.
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage frames warfare as duty-bound action within kshatriya-dharma, while also acknowledging destiny: Dhritadyumna sees himself as an instrument of a divinely-ordained outcome (Drona’s death). Ethically, it highlights how leaders and warriors justify violent action through duty, purpose, and perceived cosmic order.
Dhritadyumna publicly declares that he will confront the foremost Kaurava champions—Bhishma, Kripa, Drona, Shalya, and Jayadratha—claiming he was born as Drona’s destined slayer by Shiva’s will. The Pandavas respond with a triumphant lion-roar, and Yudhishthira then proceeds to address Dhritadyumna again as the army’s commander.